Προτεινόμενοι Σύνδεσμοι:    greece   -   greece hotels   -   ειδησεις   -   greece news   -   ταβλι στο internet   -   livescore   -   νέα
 easypedia

Easypedia.gr
Ελλάδα
Αρχαία Ελλάδα
Ελληνες
Πρωθυπουργοί
Οικονομία
Γεωγραφία
Ιστορία
Γλώσσα
Πληθυσμός
Μυθολογία
Πολιτισμός & Τέχνες
Ζωγραφική
Θέατρο
Κινηματογράφος
Λογοτεχνία
Μουσική
Αρχιτεκτονική
Γλυπτική
Αθλητισμός
Μυθολογία
Θρησκεία
Θετικές & Φυσικές Επιστήμες
Ανθρωπολογία
Αστρονομία
Βιολογία
Γεωλογία
Επιστήμη υπολογιστών
Μαθηματικά
Τεχνολογία
Φυσική
Χημεία
Ιατρική
Φιλοσοφία & Κοινωνικ. Επιστήμες
Αρχαιολογία
Γλωσσολογία
Οικονομικά
Φιλοσοφία
Ψυχολογία
Γεωγραφία
Ασία
Αφρική
Ευρώπη
Πόλεις
Χώρες
Θάλασσες
Ιστορία
Ελληνική Ιστορία
Αρχαία Ιστορία
Βυζάντιο
Ευρωπαϊκή Ιστορία
Πόλεμοι
Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία
Σύγχρονη Ιστορία
 

Αλέξανδρος Α΄ της Ρωσίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Ο Αλέξανδρος Α΄ Παύλοβιτς (ρωσικά: Александр I Павлович, 23 Δεκεμβρίου 17771 Δεκεμβρίου 1825), ήταν Τσάρος της Ρωσίας από τις 23 Μαρτίου 1801 έως την 1 Δεκεμβρίου 1825 και Βασιλεύς της Πολωνίας από το 1815 έως το 1825, καθώς επίσης και πρώτος Μέγας Δουξ της Φινλανδίας.

Γεννήθηκε στην Αγία Πετρούπολη, γιος του Μεγάλου Δούκα Παύλου Πέτροβιτς, αργότερα Αυτοκράτορος Παύλου Α, και της Μαρίας Φεοντόροβνας, κόρης του Δούκα της Βυρτεμβέργης. Ο Αλέξανδρος διαδέχθηκε στο θρόνο τον πατέρα του μετά τη δολοφονία του , και κυβέρνησε τη Ρωσσία κατά τη χαοτική περίοδο των Ναπολεοντίων Πολέμων. Κατά το πρώτο ήμισυ της βασιλείας του ο Αλέξανδρος προσπάθησε να εισαγάγει φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις ενώ κατά το δεύτερο ήμιση ακολούθησε ένα πιο τυχαίο τρόπο διακυβέρνησης, που οδήγησε στην εγκατάλειψη πολλών από τις προηγούμενες μεταρρυθμίσεις. Στην εξωτερική πολιτική ο Αλέξανδρος είχε συγκεκριμένες επιτυχίες, έχοντας κερδίσει πολλές εκστρατείες. Ιδιαιτέρως υπό την ηγεσία του η Ρωσσία κατέλαβε τη Φινλανδία και μέρος της Πολωνίας. Οι περίεργες διακυμάνσεις του χαρακτήρα του έκαναν τον Αλέξανδρο έναν από τους πιο ενδιαφέροντες Τσάρους.

Πίνακας περιεχομένων

Πρώτα Χρόνια

Σύντομα μετά τη γέννησή του στις 23 Δεκεμβρίου, 1777, ο Αλέξανδρος απομακρύνθηκε από τον πατέρα του, Παύλο Α, από τη γιαγιά του, Μεγάλη Αικατερίνη, η οποία δεν συμπαθούσε τον Παύλο και δεν ήθελε να έχει καμμία επίδραση στο μελλοντικό αυτοκράτορα. Μερικές πηγές ισχυρίζονται ότ κατέστρωσε το σχέδιο να αφαιρέσει εντελώς τον Παύλο από την αυτοκρατορική διαδοχή. Και οι δύο πλευρές προσπάθησαν να χρησιμοποιήσουν τον Αλέξανρο για τους δικούς τους σκοπούς και αυτός πληγώθηκε συναισθηματικά ανάμεσα στη γιαγιά και τον πατέρα του , το διάδοχο του θρόνου. Έτσι ο Αλέξανδρος διδάχθηκε από πολύ νωίς πως να χειρίζεται τους αγαπημένους του, και έγινε ένας φυσικός χαμαιλέων, αλλάζοντας τις απόψεις του και την προσωπικότητά του ανάλογα με ποιον ευρίσκοταν. Μεγαλωμένος στην ατμόσφαιρα ελευθερίας της σκέψης της αυλής της Αικατερίνης, είχε διδαχθεί τις αρχές του ευαγγελίου ανθρωπισμού του Ρουσσώ από τον Ελβετό δάσκαλο, Φρειδερίκο Καίσαρα ντε Λαχάρπ, και τις παραδοσεις της Ρωσσικής απολυταρχίας από το στρατιωτικό του κυβερνήτη , Νικόλαο Σαλτύκοφ. Ο νεαρός Αλέξανδρος συμπαθούσε τη Γαλλική Επανάσταση και τους Πολωνούς Επαναστάτες, ωστόσο , ο πατέρας του φαίνεται να τον είχε διδάξει να συνδυάζει μία θεωρητική αγάπη της ανθρωπότητας με μία πρακτική περιφρόνηση των ανθρώπων. Αυτές οι αντικρουόμενες τάσεις παρέμειναν καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του και παρατηρούνται στον δυισμό του στην εσωτερική πολιτική και την εξωτερική πολιτική του.

Το 1793, όταν ο Αλέξανδρος ήταν 16 ετών, παντρεύτηκε την 14χρονη Λουϊζα του Μπάντεν. Εν των μεταξύ ο θανατος της Αικατερίνης το Νοέμβριο , 1796 έφερε τον πατέρα του , Παύλο Α, στο θρόνο. Οι εξσυγχρονιστικές προσπάθειες του Παύλου συνάντησαν εχθρότητα και πολλοί από τους πιο στενούς του συμβούλους καθώς και ο Αλέξανδρος ήταν ενάντιοι στις προτεινόμενες αλλαγές. Ο Παύλος Α δολοφονήθηκε το Μάρτιο , 1801.

Διαδοχή στο θρόνο

Ο Αλέξανδρος Α ανήλθε στο θρόνο στις 23 Μαρτίου , 1801, και στέφθηκε στο Κρεμλίνο στις 15 Σεπτεμβρίου του ίδιου χρόνου. Οι ιστορικοί ακόμη αμφισβητούν το ρόλο του Αλεξάνδρου στο φόνο. Η πιο κοινή άποψη είναι ότι ήταν υπέρ του να αναλάβει το θρόνο αλλά επέμεινε ότι ο πατέρας του δεν θα δολοφονούταν . Ο νέος Τσάρος ήταν αποφασισμένος να μεταρρυθμίσει τα ξεπερασμένα, κεντρικά συστήματα διακυβέρνησης της Ρωσσίας. Αν και διετήρησε για κάποιο χρονικό διάστημα τους παλαιούς υπουργούς που είχαν υπηρετήσει και εκθρονίσει τον Αυτοκράτορα Παύλο, μία από τις πρώτες του ενέργειες ως αυτοκράτως ήταν να ορίσει μία Ιδιωτική Επιτροπή, που επίσης ειρωνικά αποκαλούταν η "Επιτροπή της Δημόσιας Ασφαλείας", η οποία περιελάμβανε νέους και ενθουσιώδεις φίλους του - τον Βίκτωρ Παύλοβιτς Κοτσουμπέυ, το Νικολάι Νικολάγεβιτς Νοβοσίλτσεφ, τον Πάβελ Αλεξάνδροβιτς Στρογκανώφ και τον Αδάμ Τζέρζυ Τσαρτορύσκι - να σχεδιάσουν μία εσωτερική μεταρρύθμιση, που υποτίθεται ότι θα οδηγούσε στην εγκαθίδρυση μιας συνταγματικής μοναρχίας. Ο Αλέξανδρος σκόπευε να δημιουργήσει ένα σύνταγμα και σημαντικές πολιτικές ελευθερίες σύμφωνα με τις διδαχές του Διαφωτισμού. Επίσης ήθελε να επιλύσει ένα ακόμη κρίσιμο θέμα της Ρωσσίας - το μέλλον των δουλοπαροίκων. Το καθεστώς εξέτασε τις δυνατότητες κατάργησης της δουλοπαροικίας, αν και αυτό δεν επετεύχθη μέχρι το 1861. Κατά την αρχή της εξουσίας του Αλεξάνδρου αρκετά σημαντικά βήματα έγιναν, περιλαμβανομένης της ελευθερίας των εκδοτικών οίκων, τη χαλάρωση των δράσεων των μυστικών υπηρεσιών και την απαγόρευση των βασανισμών. Αρκετά χρόνια αργότερα ο φιλελεύθερος Μιχαήλ Σπεράνσκυ έγινε ένας από τους στενώτερους συμβούλους του Τσάρου, και έκανε πολλά σχέδια για την πραγματοποίηση μεταρρυθμίσεων. Οι σκοποί τους, εμπνευσμένοι από το θαυμασμό των Αγγλικών θεσμών, υπερθεμάτισαν τις δυνατότητες της εποχής, και ακόμη και μετά την ανάρρησή τους σε κανονικές θέσεις υπουργών μικρό μέρος του προγράμματός τους εφαρμόστηκε. Η Ρωσσία δεν ήταν έτοιμη για μια πιο φιλελεύθερη κοινωνία και ο Αλέξανδρος, ο απόστολος του προοδευτικού δασκάλου Λαχάρπ, ήταν—όπως ο ίδιος αυτοπεριγραφόταν—ένα "ευτυχές ατύχημα" στο θρόνο των τσάρων. Μίλησε , πραγματικά, με πικρία για "την κατάσταση βαρβαρότητος στην οποία είχε αφεθεί η χώρα".

Νομική Μεταρρύθμιση

Η κωδικοποίηση των νόμων που άρχισε το 1801 δεν τελείωσε ποτέ κατά τη διάρκεια της βασιλείας του ; τίποτε δεν έγινε για να βελτιώσει την μη ανεκτή κατάσταση των Ρώσσων αγροτών ; το σύνταγμα που συντάχθηκε από τον Μιχαήλ Σπεράνσκυ, και πέρασε από τον αυτοκράτορα, παρέμεινε ανυπόγραφο. Τελικά περίτεχνοι χειρισμοί μηχανορραφιών εναντίον του Σπεράνσκυ που εξυφάνθηκαν από τους πολιτικούς του αντιπάλους οδήγησαν σε απώλεια της υποστήριξης του Αλεξάνδρου και συνακόλουθη απομάκρυνσή του το Μάρτιο 1812. Ο Αλέξανδρος , στην πραγματικότητα, ο οποίος, χωρίς να είναι ενσυνείδητα τυρρανικός , είχε σε πλήρη κλίμακα το τυρρανικό χαρακτηριστικό της μη εμπιστοσύνης σε ανθρώπους με δυνατότητα ανεξάρτησης κρίσης, υστερούσε επίσης όσον αφορά στο πρώτο προαπαιτούμενο για ένα ανανεωτικό ηγεμόνα: την εμπιστοσύνη στο λαό του; και ήταν αυτή η στάση που έφθειρε τις μεταρρυθμίσεις πριν υλοποιηθούν στην πραγματικότητα. Πειραματίστηκε στις ακριτικές επαρχίες της Αυτοκρατορίας του; και οι Ρώσσοι σημείωσαν με σημαντική αμφισβήτηση ότι, μη ευχαριστημένος με τη διακυβέρνηση μέσω αλλοδαπών εργαλείων, έδιδε στην Πολωνία, τη Φινλανδία και τις Βαλτικές επαρχίες δικαιώματα που αρνούταν στους ίδιους.

Κοινωνικές μεταρρυθμίσεις

Στη Ρωσσία, επίσης, ορισμένες μεταρρυθμίσεις έλαβαν χώρα, αλλά δεν μπορούσαν να επιβιώσουν από την υποψιασμένη εμπλοκή του αυτοκράτορος και των αξιωματούχων του. Το νεοδημιουργημένο Υπουργικό Συμβούλιο και η Κυβέρνηση υπό την Κυβερνούσα Γερουσία, εξοπλίστηκαν για πρώτη φορά με συγκεκριμένες θεωρητικές δυνάμεις, αλλά κατέληξαν τα υποτακτικά όργανα του Τσάρου και των ευνοουμένων του κατά τη συγκεκριμένη στιγμή. Το σύστημα της εκπαίδευσης, με αποκορύφωση τα ανασυνταγμένα, ή νεο-ιδρυμένα , Πανεπιστήμια του Ντόρπατ, της Βίλνας, του Καζάν και του Χαρκόβου, στραγκαλίστηκε από τα υποτιθέμενα ενδιαφέροντα της "εξουσίας" και της Ρωσσικής Ορθοδόξου Εκκλησίας; ενώ τα στρατόπεδα τα οποία ο Αλέξανδρος διαφήμισε ως ευλογία τόσο για τους στρατιώτες όσο και για το κράτος εφαρμόστηκαν βιαίως στους αγρότες και το στρατό με ανηλεή αγριότητα . Αν και υποτίθετο ότι θα βελτίωνε τις συνθήκες ζωής των στρατιωτών , το οικονομικό αποτέλεσμα στην πραγματικότητα ήταν φτωχό και η σκληρή στρατιωτική πειθαρχία προκάλεσε συχνή αναταραχή. Ακόμη και η Βιβλική Κοινωνία , μέσω της οποίας ο Αυτοκράτωρ κατά την ύστερη έφεσή του ευαγγελικού ζήλου πρότεινε για να ευλογήσει το λαό του, δημιουργήθηκε με τους ίδιους σκληρούς κανόνες. Ο Καθολικός Αρχιεπίσκοπος και οι Ορθόδοξοι Μητροπολίτες εξαναγκάστηκαν να υπηρετήσουν στην ίδια επιτροπή μαζύ με Προτεστάντες πάστορες; και χωρικοί ιερείς, που είχαν εκπαιδευτεί να θεωρούν κάθε παρέκκλιση από το γράμμα της παράδοσης της Εκκλησίας ως θανάσιμο αμάρμημα, έγιναν τα ακούσια όργανα της διάδοσης αυτού που θεωρούσαν ως έργο του Σατανά.

Επίδραση στην Ευρωπαϊκή πολιτική

Απόψεις των συγχρόνων του

Απολυταρχικός και "Ιακωβίνος", άνθρωπος του κόσμου και μυστικός, εμφανίστηκε στους συγχρόνους του ως γρίφος που ο καθένας έλυνε σύμφωνα με τη δική του διάθεση. Ο Ναπολέων Α τον θεωρούσε "Βυζαντινό", και τον ονόμαζε Τάλμα του Βορρά, έτοιμο να παίξει σε οποιαδήποτε συνομωσία. Για τον Μέττερνιχ ήταν ένας τρελλός με τον οποίο έπρεπε να έχεις χιούμορ. Ο Κάστρλερω, γράφοντας για αυτόν στο Λόρδο Λίβερπουλ, τον πιστώνει με "σημαντικές αρετές", αλλά προσθέτει ότι είναι"καχύποπτος και αναποφάσιστος". Η μεγαλειώδης φαντασία του Αλεξάνδρου ήταν, ωστόσο, πιο κοντά στα μεγάλα Ευρωπαϊκά ζητήματα από τις προσπάθειες εσωτερικής μεταρρύθμισης που , ως σύνολο, τραυμάτιζαν την υπερηφάνειά του αποδεικνύοντας τα στενά όρια της απολύτου ισχύος του.

Συμμαχίες με άλλες δυνάμεις

Με την ενθρόνισή του, ο Αλέξανδρος ανέτρεψε την πολιτική του πατέρα του, Παύλου, αποκήρυξε τη Λεγεώνα των Ουδετέρων, και σύναψε ειρήνη με το Ηνωμένο Βασίλειο (Απρίλιος 1801). Ταυτόχρονα ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με τον Φραγκίσκο Β της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Σύντομα στο Μέμελ σύναψε ισχυρή συμμαχία με το Βασίλειο της Πρωσσίας, όχι υποκινούμενος από πολιτικά κίνητρα , αλλά με ένα πνεύμα πραγματικής ιπποσύνης, λόγω της φιλίας του για το νεαρό Βασιλέα Φρειδερίκο Γουλιέλμο Γ και την όμορφη σύζυγό του Λουΐζα του Μεκλεμβούργου-Στρέλιτζ. Η ανάπτυξη αυτής της συμμαχίας διεκόπη από τη σύντομη ειρήνη του Οκτωβρίου 1801; και για λίγο φάνηκε ότι η Γαλλία και η Ρωσσία θα μπορούσε να έλθουν σε συνεννόηση. Ενθουσιασμένος από το Λαχάρπ, που είχε επιστρέψει στη Ρωσσία από το Παρίσι, ο Αλέξανδρος άρχισε ανοικτά να διακηρύσσει την εκτίμησή του στους Γαλλικούς θεσμούς και στο πρόσωπο του Ναπολέοντος Βοναπάρτη . Σύντομα, ωστόσο, επήλθε μια αλλαγή. Ο Λαχάρπ, μετά από μία νέα επίσκεψη στο Παρίσι, παρουσίασε στον Τσάρο τις Ανακλάσεις του σχετικά με την Πραγματική Φύση του Προξενείου για τη Ζωή, που, καθώς ο Αλέξανδρος είπε, αφαίρεσαν το προπέτασμα από τα μάτια του, και απεκάλυψαν το Βοναπάρτη "ως μη αληθινό πατριώτη", αλλά μόνο ως "τον πιο φημισμένο τύρρανο που έχει παραχθεί παγκοσμίως." Ο αποπροσανατολισμός του ολοκληρώθηκε από τη δολοφονία του δουκός ντ'Εγκιέν. Η Ρωσσική αυλή πένθησε για τον τελευταίο Κοντέ, και οι διπλωματικές σχέσεις με το Παρίσι διεκόπησαν.

Αντίδραση στον Ναπολέοντα

Τα γεγονότα των Ναπολεοντίων Πολέμων που ακολούθησαν ανήκουν στη γενική ιστορία της Ευρώπης; αλλά η συμπεριφορά του Τσάρου είναι προσωπική για τον ίδιο, αν και εγγυμωνούσα με θέματα παγκοσμίου σημασίας. Αντιπαρατιθέμενος στον Ναπολέοντα Α , "τον καταπιεστή της Ευρώπηςκαι τον διαταρακτή της παγκόσμιας ειρήνης", ο Αλέξανδρος στην πραγματικότητα ήδη πίστευε ότι εκπληρούσε μία θεία αποστολή. Στις οδηγίες του προς το Νοβοσιλτσώφ, τον ειδικό απεσταλμένο του στο Λονδίνο, ο Τσάρος φώτισε τα κίνητρα της πολιτικής του με γλώσσα που απηχούσε τόσο ελάχιστα στην κοινή λογική του πρωθυπουργού, Πιτ, όσο αργότερα η συνθήκη της Ιεράς Συμμαχίας απηχούσε στον υπουργό εξωτερικών, Καστλερώ. Ωστόσο το κείμενο είνει μεγάλης σπουδαιότητος, καθώς σε αυτό βρίσκουμε σχηματοποιημένη για πρώτη φορά με επίσημο τρόπο εκείνα τα ιδανικά της διεθνούς πολιτικής που έπαιξαν τόσο καταλυτικό ρόλο στις παγκόσμιες υποθέσεις κατά το τέλος της επαναστατικής εποχής, και οδήγησαν κατά το τέλος του 19ου αιώνος στoν Περιορισμό του Νικολάου Β και τη διάσκεψη της Χάγης. Το αποτέλεσμα του πολέμου, επιχειρηματολογούσε ο Αλέξανδρος, δεν θα έπρεπε να είναι μόνον η απελευθέρωση της Γαλλίας, αλλά ο παγκόσμιος θρίαμβος των "ιερών ανθρωπίνων δικαιωμάτων".

Μία γενική συνθήκη θα έπρεπε να είναι η βάση των σχέσεων των κρατών που θα σχημάτιζαν "την Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία"; και αυτή , αν και "δεν θα απαντούσε στο ερώτημα της υλοποίησης του οράματος της παγκοσμίου ειρήνης , θα διατηρούσε ορισμένα από τα αποτελέσματά της αν , μετά τη λήξη του γενικού πολέμου, ήταν δυνατό να εγκαθιδρύσει με καθαρές αρχές τα δικαιώματα των εθνών." "Γιατή δεν θα μπορούσε να υποβληθεί σε αυτή", ο Τσάρος συνέχισε, "το θετικό δικαίωμα των εθνών, να επιβεβαιωθεί το δικαίωμα της ουδετερότητος, να εισαχθεί η υποχρέωση μη ενάρξεως πολέμου έως ότου εξαντληθούν όλοι οι πόροι που θα μπορούσε η διαμεσολάβηση ενός τρίτου μέρους να προσφέρει , έχοντας έτσι φωτίσει τα αντίστοιχα παράπονα, και προσπαθήσει να τα λύσει? Είναι τέτοιες οι αρχές με τις οποίες θα μπορούσε να προχωρήσει η γενική ειρήνευση, και να γεννηθεί μία λεγεώνα της οποίας οι ρήτρες θα σχημάτιζαν, τρόπος ειπείν, ένα νέο κώδικα διεθνούς δικαίου, που, επικυρωμένος από το μεγαλύτερο μέρος των Ευρωπαϊκών εθνών, θα γίνει άνευ δυσκολίας ο αμετάβλητος κανόνας των κυβερνήσεων, ενώ αυτοί που θα προσπαθούσαν να τον παραβιάσουν θα διακινδύνευαν να έχουν αντιμέτωπους τις δυνάμεις της νέας ένωσης."

Η ήττα από τις Γαλλικές δυνάμεις το 1807

Έφιππο πορτραίτο του Αλεξάνδρου Α (1812)
Έφιππο πορτραίτο του Αλεξάνδρου Α (1812)

Εν τω μεταξύ ο Ναπεολέων, λίγο ενοχλημένος από τη νεανική ιδεολογία του Ρώσσου μονάρχη, ποτέ σεν εγκατέλειψε την ελπίδα να τον αποσπάσει από τη συμμαχία του. Δεν είχε ακόμη μπει θριαμβευτικά στη Βιέννη και ξεκίνησε διαπραγματεύσεις μαζί του; τις επανέλαβε μετά τη Μάχη του Αούστερλιτς (2 Δεκεμβρίου, 1805). Η Ρωσσία και η Γαλλία, τόνισε, ήταν "γεωγραφικοί σύμμαχοι"; δεν υπήρχε, και θα μπορούσε να μην υπάρξει, μεταξύ τους σύγκρουση συμφερόντων; μαζύ θα μπορούσαν να κυβερνήσουν τον κόσμο. Αλλά ο Αλέξανδρος ήταν ακόμη αποφασισμένος "να επιμείνει στο σύστημα αδιαφορίας όσον αφορά όλα τα Ευρωπαϊκά κράτη που είχε ακολουθήσει", και ξανά συμμάχησε με την Πρωσσία. Η εκστρατεία της Ιένας και η Μάχη του Εϋλάου ακολούθησαν; και ο Ναπολέων , αν και ακόμα προσανατολισμένος στη συμμαχία με τη Ρωσσία, υποκίνησε την Πολωνία, την Τουρκία και την Περσία να σπάσουν την υπακοή στον Τσάρο. Ένα κόμμα στη Ρωσσία την ίδια, ηγούμενο από τον αδελφό του Τσάρου Κωνσταντίνο Παύλοβιτς, επιθυμούσε την ειρήνη; αλλά ο Αλέξανδρος, μετά από μία μάταιη προσπάθεια να δημιουργήσει μία νέα συμμαχία, κάλεσε το Ρωσσικό έθνος σε ιερό πόλεμο εναντίον του Ναπολέοντος ως εχθρού της Ορθόδοξης πίστης. Το αποτέλεσμα ήταν η πανωλεθρία του Φρήντλαντ (13/ 14 Ιουνίου, 1807). Ο Ναπολέων άδραξε την ευκαιρία. Αντί να προβάλει βαρείς όρους, προσέφερε στον ητημμένο αυτοκράτορα τη συμμαχία του, και συμμετοχή στη δόξα του.

Οι δύο αυτοκράτορες συναντήθηκαν στο Τίλσιτ στις 25 Ιουνίου, 1807. Ο Αλέξανδρος , θαμπωμένος από την ευφυΐα του Ναπολέοντος και έκπληκτος από τη φαινομενική του γενναιοδωρία, κερδήθηκε πλήρως. Ο Ναπολέων ήξερε καλά πως να απευθυνθεί στην εξημμένη φαντασία του νέου του φίλου. Θα μοιραζόταν με τον Αλέξανδρο την παγκόσμια Αυτοκρατορία ; ως πρώτο βήμα θα του άφηνε την κατοχή των Παραδουνάβιων ηγεμονιών και του έδωσε το ελεύθερο να χειριστεί τη Φινλανδία; και , αργότερα , οι Αυτοκράτορες της Ανατολής και της Δύσης, όταν έλθει το πλήρωμα του χρόνου, θα έδιωχναν τους Τούρκους από την Ευρώπη και θα βάδιζαν προς την Ασία για να καταλάβουν την Ινδία. Ένα τόσο καταπληκτικό σχέδιο ξύπνησε στο ευεπηρέαστο μυαλό του Αλεξάνδρου μια φιλοδοξία προς την οποία ήταν μέχρι τούδε ξένος. Τα Ευρωπαϊκά ενδιαφέροντα ξεχάστηκαν. "Τι είναι η Ευρώπη?" αναφώνησε στο Γάλλο πρέσβη. "Που είναι, αν δεν είμαστε εσείς κι εμείς?"

Πρωσσία

Η λάμψη αυτών των νέων οραμάτων δεν τύφλωσαν , ωστόσο , τον Αλέξανδρο όσον αφορά στις υποχρεώσεις της φιλίας; και αρνήθηκε να κρατήσει τις Παραδουνάβιες ηγεμονίες ως το έπαθλο για τον περαιτέρω διαμελισμό της Πρωσσίας. "Κάναμε έντιμο πόλεμο", είπε, "πρέπει να κάνουμε έντιμη ειρήνη." Ο ενθουσιασμός του Τιλσίτ σύντομα άρχισε να φθίνει. Ο Ναπολέων Α ήταν γεμάτος υποσχέσεις , αλλά φειδωλός στην υλοποίησή τους. Οι Γάλλη παρέμειναν στην Πρωσσία , οι Ρώσσοι στο Δούναβη; και αλληλοκατηγορούνταν για παραβίαση της εμπιστοσύνης. Εν τω μεταξύ, ωστόσο, οι προσωπικές σχέσεις του Αλεξάνδρου και του Ναπολέοντος ήταν πολύ εγκάρδιες; και υπήρχε ελπίδα ότι μία νέα συνάντηση θα μπορούσε να ρυθμίσει όλες τις διαφορές μεταξύ τους. Η συνάντηση έλαβε χώρα στην Ερφούρτη τον Οκτώβριο, 1808, και οδήγησε σε μία συνθήκη που όρισε την κοινή πολιτική των δύο Αυτοκρατόρων. Αλλά οι σχέσεις του Αλεξάνδρου με το Ναπολέοντα υπέφεραν μία αλλαγή. Αντελήφθη ότι στο Ναπολέοντα το συναίσθημα ποτέ δεν υπερέβη τη λογική, ότι στην πραγματικότητα ποτέ δεν αποσκοπούσε στην προτεινόμενη "μείζονα επιχείρησή" του σοβαρά, και ότι την είχε μόνον χρησιμοποιήσει για να προκαταλάβει το μυαλό του Τσάρου ενώ εδραίωνε την ισχύ του στην Κεντρική Ευρώπη. Από τη στιγμή αυτή η Γαλλική συμμαχία υποβαθμίστηκε για τον Αλέξανδρο από μία αδελφική συμφωνία διοίκησης του κόσμου, σε μία υπόθεση καθαράς πολιτικής. Τη χρησιμοποίησε, με την πρώτη ευκαιρία, για να απομακρύνει "το γεωγραφικό εχθρό" από τις πύλες της Αγίας Πετρούπολης αποσπώντας τη Φινλανδία από τους Σουηδούς (1809); και ήλπισε μέσω αυτής να καταστήσει το Δούναβη το νότιο σύνορο της Ρωσσίας.

Γαλλο-Ρωσσική Συμμαχία

Τα γεγονότα στην πραγματικότητα ταχέως οδηγούσαν στη θραύση της Γαλλο-ρωσσικής συμμαχίας. Ο Αλέξανδρος , στην πραγματικότητα, βοήθησε το Ναπολέοντα στον πόλεμο του 1809, αλλά διεκήρυξε ωμά ότι δεν θα επέτρεπε να εξαλειφθεί η Αυστριακή Αυτοκρατορία; και ο Ναπολέων παραπονέθηκε πικρά για την απραξία των Ρωσσικών στρατευμάτων κατά την εκστρατεία. Ο Τσάρος με τη σειρά του διαμαρτυρήθηκε έναντι της ενθάρρυνσης του Ναπολέοντος προς τους Πολωνούς. Σχετικά με τη Γαλλική συμμαχία ήξερε ότι πρακτικά ήταν απομονωμένοσ στη Ρωσσία, και διεκήρυξε ότι δεν θα θυσίαζε το συμφέρον του λαού του και της αυτοκρατορίας λόγω της φιλίας με τον Ναπολέοντα. "Δεν θέλω τίποτε για τον εαυτό μου", είπε στο Γάλλο πρέσβη, "ωστόσο ο κόσμος δεν είναι επαρκώς μεγάλος για να κατανοήσει το ζήτημα της Πολωνίας, αν τίθεται θέμα ανασύστασής της."

Η Συνθήκη της Βιέννης, που προσέθεσε σημαντικά εδάφη στο Δουκάτο της Βαρσοβίας, έλεγε με παράπονο "αντιμετώπισε την πίστη του με απρέπεια", και ήταν μόνο δεσμευμένος από την εποχή της δημόσιας διακήρυξης του Ναπολέοντος ότι δεν είχε πρόθεση ανασύστασης της Πολωνίας, και από μία συνθήκη , που υπεγράφη στις 4 Ιανουαρίου, 1810 αλλά δεν κυρώθηκε, που καταργούσε το Πολωνικό όνομα και τις τάξεις των ευγενών.

Αλλά αν ο Αλέξανδρος υποπτευόταν τον Ναπολέοντα, ο Ναπολέων δεν ήταν λιγότερο καχύποπτος; και, μερικώς για να ελέγξει την ειλικρίνειά του, ζήτησε το χέρι της Μεγάλης Δουκίσσης Άννας, νεώτερης αδελφής του Τσάρου. Μετά από μια μικρή καθυστέρηση ο Αλέξανδρος αρνήθηκε ευγενώς, με μία έκκληση σχετική με την τρυφερή ηλικία της Πριγκήπισσας και την αντίθεση της Αυτοκράτειρας Μαρίας Φεοντόροβνας στο γάμο. Η απάντηση του Ναπολέοντος ήταν να αρνηθεί την κύρωση της συνθήκης της 4ης Ιανουαρίου, 1810 και να ανακοινώσει τον αρραβώνα του με την Αρχιδούκισσα της Μαρίας Λουΐζας με τέτοιο τρόπο που να οδηγήσει τον Αλέξανδρο στην υπόθεση ότι οι δύο γαμήλιες συνθήκες έτυχαν ταυτόχρονης διαπραγματεύσεως. Από τη στιγμή αυτή η σχέση μεταξύ των δύο αυτοκρατόρων σταδιακά έγινε όλο και πιο τεταμένη.

Η προσάρτηση του Όλντενμπουργκ, του οποίου ο Δούκας του Όλντενμπουργκ (3 Ιανουαρίου, 1754–2 Ιουλίου, 1823) ήταν θείος του Τσάρου, στη Γαλλία το Δεκέμβριο, 1810, προσέθεσε ένα ακόμη προσωπικό παράπονο του Αλεξάνδρου απέναντι στο Ναπολέοντα; ενώ η αντίδραση του "ηπειρωτικού συστήματος" στο Ρωσσικό εμπόριο κατέστησε αδύνατο προς τον Τσάρο να διατηρήσει μία πολιτική που ήταν το κύριο κίνητρο του Ναπολέοντος για τη συμμαχία. Μία οξεία αλληλογραφία ακολούθησε, και μερικώς κρυμμένοι εξοπλισμοί , που είχαν ως αποκορύφωμα την εισβολή του Ναπολέοντος το 1812 στη Ρωσσία. Ωστόσο, ακόμη και μετά τη διάβαση του ορίου από τους Γάλλους, ο Αλέξανδρος ακόμη διαμαρτυρόταν ότι τα προσωπικά του αισθήματα έναντι του Αυτοκράτορος ήταν αναλλοίωτα; "αλλά", προσέθετε, "ο Ίδιος ο Θεός δεν είναι δυνατό να διαγράψει το παρελθόν." Ήταν η κατοχή της Μόσχας και η βεβήλωση του Κρεμλίνου, του ιερού κέντρου της Αγίας Ρωσσίας, που άλλαξε το αίσθημά του για το Ναπολέοντα σε παθιασμένο μίσος. Μάταια ο Γάλλος Αυτοκράτωρ , εντός οκτώ ημερών από την εισοδό του στη Μόσχα, έγραψε μία επιστολή προς τον Τσάρο, που αποτελούσε μία μακρά κραυγή θλίψης, που απεκάλυπτε τα απεγνωσμένα δεσμά του Μεγάλου Στρατού , και απεύθυνε έκκληση προς "ότι απέμενε από τα πρότερά του αισθήματα." Ο Αλέξανδρος δεν απάντησε σε αυτούς τους "φανφαρονισμούς." "Όχι πια ειρήνη με τον Ναπολέοντα!" φώναξε, "Αυτός ή Εγώ , Εγώ ή Αυτός: δεν μπορούμε πια να βασιλεύουμε μαζύ!"

Η εκστρατεία του 1812

Ο Ρωσσικός στρατός εισέρχεται στο Παρίσι το 1814.
Ο Ρωσσικός στρατός εισέρχεται στο Παρίσι το 1814.

Η εκστρατεία του 1812 ήταν σημείο καμπής στη ζωή του Αλεξάνδρου; και η φρίκη της , για την οποία η ευαίσθητη φύση του αισθάνθηκε πολύ υπευθυνότητα, φόρτωσαν περισσότερο ένα νου που δεν ήταν ποτέ πολύ καλά ισορροπημένος. Όταν ο Ναπολέων διέσχισε τα Ρωσσικά σύνορα με το Μεγάλο Στρατό του, ο Αλέξανδρος Α ήταν πολύ απροετοίμαστος για πόλεμο, εμπιστευόμενος το Γαλλόφιλο καγκελάριο Νικολάι Ρουμυαντσέφ περισσότερο από τον πρέσβη του στη Γαλλία Αλέξανδρο Κουράκιν, ο οποίος τον είχε προειδοποιήσει σχετικά με τα πολεμικά σχέδια του Ναπολέοντος. Η Ρωσσία κήρυξε Ιερό Πόλεμο προς υπεράρπιση της Μητέρας Πατρίδος. Κατά τον εμπρησμό της Μόσχας, διεκήρυξε εκ των υστέρων, η ψυχή του είχε φωτιστεί, και είχε αντιληφθεί άπαξ και διά παντός τη θεία αποκάλυψη της αποστολής του ως ειρηνοποιού της Ευρώπης. Προσπάθησε να ηρεμήσει την αναταραχή της συνείδησής του μέσω αλληλογραφίας με τους ηγέτες της αναβίωσης του ευαγγελισμού της ηπείρου, και ανεζήτησε οιωνούς και υπερφυσική καθοδήγηση σε κείμενα και αποσπάσματα των γραφών. Δεν ειρήνευσε ωστόσο η καρδιά του , σύμφωνα με τον ίδιο, έως ότου συνάντησε τη Βαρόννη ντε Κρούντενερ — μία θρησκευτική τυχοδιώκτρια που έκανε αποστολή της την μεταστροφή των πριγκήπων—στη Βασιλεία, το φθινόπωρο του 1813. Από αυτό το χρόνο ένας μυστικιστικός ευσεβισμός έγινε η δηλωμένη δύναμη της πολιτικής του , καθώς και των ιδιωτικών του ενεργειών. Η μαντάμ ντε Κρουντενέρ, και ο συνεργάτης της , ο ευαγγελιστής Εμπαϋτάζ, έγιναν οι έμπιστοι των πιο μυστικών σκέψεων του Αυτοκράτορος; και κατά τη διάρκεια της εκστρατείας που έληξε με την κατάληψη του Παρισίου οι αυτοκρατορικές συναντήσεις-προσευχής ήταν το μαντείο στις αποκαλύψεις του οποίου κρεμόταν η τύχη του κόσμου.

Φιλελεύθερες πολιτικές απόψεις

Από το τέλος του έτους 1818 οι απόψεις του Αλεξάνδρου άρχισαν να αλλάζουν. Μία επαναστατική πολιτική συνομωσία μεταξύ των αξιωματούχων της φρουράς , και μία ανόητη απόπειρα απαγωγής του καθ' οδόν προς τη Σύνοδο του Αιξ-λα-Σαπέλ, λέγεται ότι κλόνησαν τα θεμέλια του φιλελευθερισμού του. Στο Αιξ-λα-Σαπέλ ήλθε για πρώτη φορά σε άμεση επαφή με τον Μέττερνιχ. Σε αυτή την εποχή ανάγεται the επικυριαρχία του Μέττερνιχ στο μυαλό του Ρώσσου Αυτοκράτορος και στα συμβούλια της Ευρώπης. Δεν ήταν , ωστόσο, αιφνίδια μεταστροφή. Αν και θορυβημένος από τον επαναστατικό αναβρασμό στη Γερμανία, που οδήγησε στο φόνο του πράκτορά , το δραματουργό Αύγουστο φον Κοτζεμπούε (Μάρτιος 23, 1819), ο Αλέξανδρος αποδέχθηκε τη διαμαρτυρία του Κασλερώ έναντι της πολιτικής του Μέττερνιχ ότι "οι κυβερνήσεις να σχηματίσουν συμμαχία εναντίον των λαών", καθώς τυποποιήθηκε στα Διατάγματα του Κάρλσμπαντ τον Ιούλιο 1819, και αποδοκίμασε κάθε εμπλοκή της Ευρώπης στην υποστήριξη "μίας λεγεώνος με μόνο αντικείμενο τις παράλογες αξιώσεις της απολυταρχίας."

Ακόμη διεκήρυξε την πίστη του σε "ελεύθερους οργανισμούς, αν και όχι σε τέτοια ηλικία εξ αιτίας της ασθενικότητος, ή συμβόλαια υποβαλόμενα από λαϊκούς ηγέτες προς τους μονάρχες τους, ή συντάγματα που δόθηκαν σε δύσκολες περιστάσεις για να ηρεμήσει μία κρίση. "Η ελευθερία", είπε, "θα έπρεπε να περιορίζεται εντός δίκαιων ορίων. Και τα όρια της ελευθερίας είναι οι αρχές της τάξης".

'Ηταν ο προφανής θρίαμβος των αρχών της αταξίας στις επαναστάσεις της Νεάπολης και του Πεδεμοντίου, συνδυασμένος με τα αυξανόμενα ανησυχητικά συμπτώματα στη Γαλλία, τη Γερμανία, και στον ίδιο το λαό του, που ολοκλήρωσαν τη μεταστροφή του Αλεξάνδρου. Στην απομόνωση της μικής πόλης Τροππάου, όπου τον Οκτώβριο 1820 οι δυνάμεις συνδιασκέφθησαν, ο Μέττερνιχ βρήκε μια ευκαιρία για την παγίωση της επιρροής του πάνω στον Αλέξανδρο, που αναμένοταν μεταξύ του θορύβου και των γυναικείων δολοπλοκιών της Βιέννης και του Αιξ. Εδώ, με εμπιστοσύνη που αποκτήθηκε με φιλικές συνομιλίες κατά το απογευματινό τσάι, ο αποπροσανατολισμένος αυτοκράτωρ εξομολογήθηκε το λάθος του. "Δεν έχεις τίποτε να μετανιώσεις", είπε λυπημένα στον έκπληκτο καγκελλάριο, "αλλά εγώ έχω!"

Το θέμα ήταν βαρυσήμαντο. Τον Ιανουάριο ο Αλέξανδρος υπερασπιζόταν ακόμη το ιδανικό της ελεύθερης συνομοσπονδίας των Ευρωπαϊκών κρατών, που συμβολιζόταν από την Ιερά Συμμαχία, έναντι της πολιτικής μιας δικτατορίας των μεγάλων δυνάμεων, που συμβολιζόταν από την Τετραμερή Συνθήκη; είχε ακόμη διαμαρτυρηθεί έναντι στους ισχυρισμούς της συλλογικής Ευρώπης να αναμειγνύεται στις εσωτερικές υποθέσεις των ανεξαρτήτων κρατών. Στις 19 Νεμβρίου υπέγραφε το Πρωτόκολλο του Τροππάου, που καθιέρωνε την αρχή της εμπλοκής και κατέστρεφε την αρμονία.

Η επανάσταση των Ελλήνων

Στη Διάσκεψη του Λάιμπαχ, όπου την άνοιξη του 1821 το κογκρέσσο είχε ανασταλλεί, ο Αλέξανδρος πρωτοάκουσε για την Ελληνική Επανάσταση. Από τη στιγμή αυτή μέχρι το θάνατό του ο νους του παλινδρομούσε μεταξύ της ανυπομονησίας του να υλοποιήσει το όνειρό του μιας συνομοσπονδίας της Ευρώπης και της παραδοσιακής του αποστολής ως ηγέτου μιας ορθόδοξης σταυροφορίας εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Κατ' αρχήν, υπό την προσεκτική καθοδήγηση του Μέττερνιχ, το πρώτο κίνητρο υπερίσχυσε.

Διέγραψε το όνομα του Αλεξάνδρου Υψηλάντου από τη λίστα του Ρωσσικού στρατού, και διέταξε τον υπουργό των εξωτερικών του , Ιωάννη Καποδίστρια, που ήταν και ο ίδιος Έλληνας, να αποκηρύξει όλη τη συμπάθεια της Ρωσσίας από την επιχείρησή του; και, τον επόμενο χρόνο, μία αντιπροσωπία από Μωραϊτες Έλληνες καθ' οδόν προς το Συμβούλιο της Βερόνας γύρισε πίσω με δική του εντολή.

Έκανε, στην πραγματικότητα, προσπάθεια να συμβιβάσει τις αρχές που μπλέκονταν στο μυαλό του. Προσφέρθηκε να παραδώσει τον ισχυρισμό, που επιτυχώς επιβεβαιώθηκε όταν ο Οθωμανός Σουλτάνος Μαχμούτ Β είχε εξαιρεθεί από την Ιερά Συμμαχία και οι υποθέσεις της Οθωμανικής αυτοκρατορίας από τα εξαγόμνενα της Βιέννης , ότι τα ζητήματα της Ανατολής ήταν "εσωτερικές υποθέσεις της Ρωσσίας", και να εισβάλει στην Οθωμανική αυτοκρατορία, όπως η Ασυτία είχε εισβάλει στη Νεάπολη, "ως αναγκαιότητα της Ευρώπης."

Η αντίθεση του Μέττερνιχ σε αυτό, παράλογη, αλλά φυσική από την Αυστριακή άποψη, του πρωτοάνοιξε τα μάτια στον αληθινό χαρακτήρα της Αυστριακής συμπεριφοράς προς τα ιδεώδη του. Ξανά πίσω στη Ρωσσία, μακρυά από την έξαψη της προσωπικότητος του Μέττερνιχ, το αμνήμον πνεύμα του λαού του τον ξαναέφερε εις εαυτόν; και όταν, το φθινόπωρο του 1825, πήρε την Αυτοκράτειρά του που πέθαινε Λουίζα του Μπάντεν (24 Ιανουαρίου , 1779–26 Μαΐου, 1826) για αλλαγή ατμόσφαιρας στο νότο της Ρωσσίας, προκειμένου—καθώς όλη η Ευρώπη υπέθεσε—να τεθεί επικεφαλής του μεγάλου στρατύ που ήταν συγκεντρωμένος στα Οθωμανικά σύνορα, η γλώσσα του δεν ήταν πια αυτή του "ειρηνοποιού της Ευρώπης", αλλά αυτή του Ορθόδοξου Τσάρου που ήταν αποφασισμένος να πάρει τα συμφέροντα του λαού του και της θρησκείας του "στα χέρια του". Πριν τη σημαντική απόφαση που είχε λάβει, ωστόσο, ο Αλέξανδρος πέθανε, "συντεθλιμμένος", σύμφωνα με τα δικά του λόγια, "κάτω από το τρομερό φορτίο ενός στέμματος" που είχε περισσότερες από μία φορές διακηρύξει την πρόθεσή του να παραιτηθεί.

Ιδιωτική ζωή

Είχε νυμφευθεί , στις 9 Οκτωβρίου , 1793, χωρίς να ζητηθεί η γνώμη του , την πριγκήπισσα Λουΐζα του Μπάντεν (Ελισάβετ Αλεξέγεβνα), ένα πολιτικό γάμο που , καθώς εξομολογήθηκε με λύπη στο φίλο του Φρειδερίκο Γουλιέλμο Γ, είχε οδηγήσει και τους 2 σε δυστυχία; και παρηγόρησε τον εαυτό του με παραδοσιακό τρόπο. Τα δύο παιδιά του γάμου, η μεγάλη δούκισσα Μαρία πέθανε στις 26 Ιουνίου (ή 8 Ιουλίου) 1800, και η μεγάλη δούκισσα Ελισάβετ πέθανε στις 12 Μαΐου 1808. Η κοινή τους θλίψη έφερε τους συχύγους πιο κοντά. Προς το τέλος της ζωής του η συμφιλίωσή τους ολοκληρώθηκε με τη σοφή φιλανθρωπία της Αυτοκράτειρας να τον συμπονέσει βαθειά για το θάνατο της αγαπημένης του κόρης Πριγκήπισσας Μαρίας Ναρύσκινας.

Θάνατος

Ο Τσάρος Αλέξανδρος Α, μπλέχθηκε όλο και περισσότερο στο μυστικισμό και υποπτευόταν όλο και περισσότερο αυτούς που ήταν γύρω του. Καθ' οδον προς τη σύνοδο του Άαχεν, της Γερμανίας, μία προσπάθεια απαγωγής του τον έκανε πιο καχύποπτο για τους γύρω του.

Το Παλάτι του Αλεξάνδρου Α στο Ταγκανρόγκ, όπου ο Ρώσσος Αυτοκράτωρ πέθανε το 1825.
Το Παλάτι του Αλεξάνδρου Α στο Ταγκανρόγκ, όπου ο Ρώσσος Αυτοκράτωρ πέθανε το 1825.

Το φθινόπωρο του 1825, λόγω της επιδεινούμενης ασθένειας της συζύγου του, ο Αυτοκράτωρ έκανε ένα ταξείδι στο νότο της Ρωσσίας. Κατά τη διάρκεια του ταξειδιού αυτού, ο ίδιος κρυολόγησε, κατάσταση που κατέληξε σε τύφο, από τον οποίο πέθανε στη νότια πόλη του Ταγκανρόγκ στις 19 Νοεμβρίου , 1825. Η σύζυγός του πέθανε μερικές εβδομάδες αργότερα , καθώς η σωρός του αυτοκράτορα μεταφερόταν στην Αγία Πετρούπολη για την κηδεία. Ενταφιάστηκε στον Καθεδρικό των Αγίων Πέτρου και Παύλου του Κάστρου Πέτρου και Παύλου στην Αγία Πετρούπολη στις 13 Μαρτίου , 1826.

Ο αδόκητος θάνατος του Αυτοκράτορος της Ρωσσίας μακρυά από την πρωτεύουσα προξένησε επίμονες φήμες ότι ο θάνατός του και η κηδεία σκηνοθετήθηκαν, ενώ ο αυτοκράτωρ απαρνήθηκε το στέμμα και απεσύρθη για να ξοδεύσει το υπόλοιπο της ζωής του σε απομόνωση. Υπήρχε η φήμη ότι ένας "στρατιώτης" ενταφιάστηκε ως Αλέξανδρος , ή ότι ο τάφος ήταν κενός, ή ότι ο Βρεττανός πρέσβης στη Ρωσσική αυλή είπε ότι είχε δει τον Αλέξανδρο να επιβιβάζεται σε πλοίο. Ορισμένοι ισχυρίστηκαν ότι ο πρώην αυτοκράτωρ είχε γίνει μοναχός είτε στη Λαύρα Ποτσαέφ ή στη Λαύρα Κιέβου-Πετσέρσκαγια ή αλλού. Πολλοί άνθρωποι, περιλαμβανομένων πολλών ιστορικών, υπέθεσαν ότι ένας μυστηριώδης ερημίτης ο Θεόδωρος Κουζμίτς (η Κοζμίτς) που εμφανίστηκε στη Σιβηρία το 1836 και πέθανε στην επικράτεια του Τομσκ το 1864, ήταν στην πραγματικότητα ο Αλέξανδρος Α υπό μία υποτιθέμενη ταυτότητα. Ενώ υπάρχουν μαρτυρίες ότο ο "Θεόδωρος Κόζμιτς" στη νωρίτερη ζωή του μπορεί να ανήκε στην υψηλή κοινωνία, η ταυτότητά του ως Αλέξανδρος Α δεν απεδείχθη ποτέ πέραν λογικής αμφιβολίας.

Το άμεσο επακόλουθο του θανάτου του Αλεξάνδρου ήταν η σύγχυση σχετικά με τη σειρά διαδοχής και μια προσπάθεια στρατιωτικού πραξικοπήματος από φιλελεύθερους αξιωματικούς. Ο διάδοχος του θρόνου , Τσάρεβιτς και Μέγας Δούξ Κωνσταντίνος Παύλοβιτς είχε το 1822 παραιτηθεί του δικαιώματός του στη διαδοχή, αλλά η πράξη του δεν ανακοινώθηκε δημόσια, ούτε ήταν γνωστή σε κάποιον εκτός λίγων ανθρώπων της τσαρικής οικογένειας. Για το λόγο αυτό, στις 27 Νοεμβρίου, 1825 ο πληθυσμός , περιλαμβανομένου του νεώτερου αδελφού του Κωνσταντίνου Νικολάου, ορκίστηκαν υπακοή στον Κωνσταντίνο. Μετά την αποκάλυψη της πραγματικής σειράς διαδοχής τόσο στην αυτοκρατορική οικογένεια όσο και στο κοινό, ο Νικόλαος Α διέταξε την ορκομωσία υπακοής να λάβει χώρα στις 14 Δεκεμβρίου , 1825. Επωφελούμενοι της ευκαιρίας, οι Δεκεμβριστές επαναστάτησαν, για να υπερασπίσουν φαινομενικά τα δικαιώματα του Κωνσταντίνου στο θρόνο, αλλά στην πραγματικότητα- προκειμένου να ξεκινήσουν την αλλαγή του καθεστώρος στη Ρωσσία. Ο Νικόλαος Α βίαια κατέστειλε την εξέγερση και έστειλε τους ηγέτες της στις γαλλέρες και τη Σιβηρία.

Μερικοί έμπιστοι του Αλεξάνδρου Α ανέφεραν ότι κατά τα τελευταία έτη ο Αυτοκράτωρ ήταν ενήμερος ότι οι μυστικές κοινωνίες του μέλλοντος [[Δεκεμβριστές] σχεδίαζαν μία επανάσταση, αλλά επέλλεξαν να μην ενεργήσουν εναντίον τους , σημειώνοντας ότι αυτοί οι αξιωματούχοι μοιράζονταν "τις πλάνες της νιότης του." Οι ιστορικοί πιστεύουν ότι αυτές οι μυστικές κοινωνίες εμφανίστηκαν μετά την επιστροφή των Ρώσσων αξιωματικών από τις Ναπολεόνιες εκστρατείες στην Ευρώπη το 1815.

Απόγονοι

Είχε άλλα μη νόμιμα παιδιά, εννέα εν συνόλω. Οι άλλες του ερωμένες ήταν η Σοφία Βσεβολόσκυ, η Μαρία Ιβάνοβνα Κατατσάροβα, η Βερόνικα Ντζιερζάνοφσκα, η Μαργαρίτα-Ιωσηφίνα Βάιμερ, και η πριγκήπισσα Βαρβάρα Τουρκεστάνοβα.

Αυτό το άρθρο αντλεί τις πληροφορίες του από το αντίστοιχο της Κλασσικής Εγκυκλοπαίδειας, που βασίζεται στην έκδοση της εγκυκλοπαίδειας Μπριτάνικα του 1911 και αποτελεί κοινό κτήμα.