Προτεινόμενοι Σύνδεσμοι:    greece   -   greece hotels   -   ειδησεις   -   greece news   -   ταβλι στο internet   -   livescore   -   νέα
 easypedia

Easypedia.gr
Ελλάδα
Αρχαία Ελλάδα
Ελληνες
Πρωθυπουργοί
Οικονομία
Γεωγραφία
Ιστορία
Γλώσσα
Πληθυσμός
Μυθολογία
Πολιτισμός & Τέχνες
Ζωγραφική
Θέατρο
Κινηματογράφος
Λογοτεχνία
Μουσική
Αρχιτεκτονική
Γλυπτική
Αθλητισμός
Μυθολογία
Θρησκεία
Θετικές & Φυσικές Επιστήμες
Ανθρωπολογία
Αστρονομία
Βιολογία
Γεωλογία
Επιστήμη υπολογιστών
Μαθηματικά
Τεχνολογία
Φυσική
Χημεία
Ιατρική
Φιλοσοφία & Κοινωνικ. Επιστήμες
Αρχαιολογία
Γλωσσολογία
Οικονομικά
Φιλοσοφία
Ψυχολογία
Γεωγραφία
Ασία
Αφρική
Ευρώπη
Πόλεις
Χώρες
Θάλασσες
Ιστορία
Ελληνική Ιστορία
Αρχαία Ιστορία
Βυζάντιο
Ευρωπαϊκή Ιστορία
Πόλεμοι
Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία
Σύγχρονη Ιστορία
 

Βιομηχανικός σχεδιασμός

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Σκίτσο από τον Α. Ισσιγόνη, για το Austin Mini (1958) φωτογραφια: © British Motor Industry Heritage Trust, www.designmuseum.org
Σκίτσο από τον Α. Ισσιγόνη, για το Austin Mini (1958) φωτογραφια: © British Motor Industry Heritage Trust, www.designmuseum.org
Ένα σκίτσο από των Τσαρλς Ιμς που επεξηγεί τη διαδικασία σχεδίου του
Ένα σκίτσο από των Τσαρλς Ιμς που επεξηγεί τη διαδικασία σχεδίου του

Ο βιομηχανικός σχεδιασμός (Industrial Design ή Product Design) δημιουργήθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα με τον καταμερισμό της εργασίας στην βιομηχανία. Η εργασία του βιομηχανικού σχεδιαστή είναι να δίνει το σχήμα ή την εμφάνιση σε βιομηχανικά προϊόντα. Σε αυτή την διαδικασία έχει να λαμβάνει υπ’ όψη τον τρόπο παραγωγής και τις ανάγκες ή απαιτήσεις των χρηστών. Ολοένα και μεγαλύτερη σημασία έχει επιπλέον η συμβολική άξια ενός αντικείμενου.

Πίνακας περιεχομένων

Ιστορία

Ευρώπη

Μιχαελ Θόνετ, 1850
Μιχαελ Θόνετ, 1850
Η καρέκλα B3 (ή Wassily) του 1927, ένα από τα διασημότερα αντικείμενα που σχεδίασε ο Marcel Breuer.
Η καρέκλα B3 (ή Wassily) του 1927, ένα από τα διασημότερα αντικείμενα που σχεδίασε ο Marcel Breuer.
Marcello Nizzoli, Αριθμομηχανή Divisumma 24 για την Olivetti (1956)
Marcello Nizzoli, Αριθμομηχανή Divisumma 24 για την Olivetti (1956)

Παρ οτι ο Θόνετ σχεδιασε και έφτιαξε τις βιομηχανοποιημένες καρέκλες καφέ, (προάγγελους των σύγχρονων μοντέρνων επίπλων) το 1859 διάρκεσε πολλά έτη έως ότου καθιερώθηκε το βιομηχανικό σχέδιο. Το μοντέλο Νο 14 έσπασε ρεκόρ, (αφού πριν από το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο είχαν πουληθεί περισσότερα από πενήντα εκατομμύρια κομμάτια). Σύνδυασε το βιομηχανικό τροπο παραγωγής με την νεα τεχνολογία λιγισματως του ξύλου με ατμό. Mετά από αυτήν την επιτυχία οι απόγονοι του συνεργάστηκαν αργότερα με πολλούς σχεδιαστές.

Στην εποχη του Αρ Νουβό οι πρωτες επιχειρήσεις ανακαλύπτουν την σχεδιαση των προιοντων ως πλεονεκτημα στην επαφη με τον χρήστη. Επαγγελματιες βιομηχανικοι σχεδιαστες ομως δεν υπαρχουν. Τα γνωστά πρόσωπα ειναι καλλιτέχνες και αρχιτέκτονες που ειδικεύονται στο σχεδιασμό προϊόντων. Ο πρώτος σχεδιαστής, αρμόδιος για μια ολοκληρωμένη ταυτότητα ειναι ο καλλιτέχνης Πέτερ Μπέρενς, υπαλληλος της AEG το 1910. Λίγα χρόνια αργότερα ακολουθεί η ιταλική Olivetti.

Το 1920 οι σχεδιαστές στρέφονταν σε απλά και γεωμετρικά προϊόντα πιστεύοντας ότι κατασκευάζονταν εύκολα και κατά αυτό τον τρόπο θα κάλυπταν πιο εύκολα της ανάγκες του ευρύτερου κοινού (Λειτουργισμός (σχεδιασμός)). Επίσης η πλειοψηφία των σχεδιαστών θεωρούσε ότι το διακοσμητικό στοιχείο είναι παραπλανητικό. Αυτή η άποψη ακολουθήθηκε και επεκτάθηκε στη σχολή του Μπαουχάους (Bauhaus -Hochschule für Gestaltung), της οποίας η λειτουργία απαγορεύτηκε από τους Ναζί στο Dessau της Γερμανίας. Δύο γνωστά συνθήματα που συνδέονται με αυτήν είναι τα "Weniger ist mehr" (ελλ. μφ. λιγότερο είναι περισσότερο) και "Form follows Function" (ελλ. μφ. Το σχήμα ακολουθεί την χρήση). Γνωστοί εκπρόσωποι της σχολής Μπαουχάους ήταν οι Μις βαν ντερ Ρόε, Βάλτερ Γκρόπιους, Βασίλι Καντίνσκυ, Herbert Bayer, Marianne Brandt και Μαρσέλ Μπρόιερ.

Το 1955 ιδρύεται στην Δυτική Γερμανία μια νέα σημαντική σχολή, η Σχολή του Ουλμ (Hochschule für Gestaltung Ulm), η οποία βάζει στόχο να συνεχίσει τις ιδέες του Μπαουχάους και να συμβάλει στην εκπαίδευση δημοκρατικών πολιτών. Το 1968 κλείνει, αφού οι πολιτικοί διακόπτουν την χρηματοδότηση της. Γνωστοί εκπρόσωποι της είναι οι Otl Aicher, Max Bill, Hans Gugelot, Gui Bonsiepe και Tomas Maldonado.

Δύο χρόνια μετά, η Σχολή του Όφενμπαχ (από το 1832) μετονομάζεται σε Hochschule für Gestaltung Offenbach και όχι μόνο παίρνει ένα σημαντικό κομμάτι του τρόπου διδαχης, αλλά δημιουργεί και την θεωρία της γλώσσας των προϊόντων (Theorie der Produktsprache) ή product semantics όπως έχει ονομαστεί διεθνώς. Αυτή επιτρέπει την εκτίμηση και των σχεδιασμό προϊόντων με κριτήρια όπως την αισθητική του σχήματος, την συμβολική άξια και την χρήση των σημάτων του προϊόντος.

Την ίδια εποχή στην Ιταλία, μετά από πολλά χρόνια, η εκπαίδευση του σχεδιαστή χωρίζεται από αυτήν του αρχιτέκτονα. Παρότι ο σχεδιασμός είχε μεγάλη σημασία για την πορεία του σύγχρονου ιταλικού κινήματος (φουτουρισμός και μοντερνισμός) και μετέπειτα της μεταπολεμικής οικονομίας, ήταν απλά μια ειδίκευση για αρχιτέκτονες. Σήμερα το ιταλικό ντιζάιν είναι γνωστό ειδικά για τα προϊόντα τρόπου ζωής, με εταιρίες όπως την Alessi, η B&B Italia, η iGuzzini και η Artemide.

Στην εποχή του 1970 αρχίσει η κριτική στον λειτουργισμό και στο "Good Design", "Bel design", η "Gute Form". Ξεκινώντας από την Ιταλία με τον Ετόρε Σότσας και το Group Memphis ο Μεταμοντερνισμός μπαίνει στο βιομηχανικό σχεδιασμό. Η νέα απαίτηση πλέον είναι η επικοινωνία των αντικειμένων με τον χρηστη.

Στην Ελλάδα

Παρ ότι αρκετοί Έλληνες έχουν γίνει διεθνώς γνωστοί βιομηχανικοί σχεδιαστές όπως ο Ισσιγόνης στην Βρετανία και ο Ζωγράφος στης ΗΠΑ το επάγγελμα είναι σχετικά άγνωστο στο ευρύτερο κοινό. Υπήρχαν και αρκετές ιδιωτικές δραστηριότητες για μια εγκατάσταση και έναν δημόσιο διάλογο στον βιομηχανικό σχεδιασμό. Το 1961 άνοιξε το Athens Design Centre με στόχο να βελτίωση μέσο του σχεδιασμού την ανταγωνιστικότητα της Ελληνικής οικονομίας. Οι ιδρυτές ήταν σχεδιστες, επιστήμονες και επιχειρηματίες. Ήδη το 1963 κλείνει. Μια άλλη ιδιωτική δραστηριότητα ήταν το Μουσείο Σχεδίου Θεσσαλονίκης (Thessaloniki Design Museum) το 1993 του Στέργου Δελιαλη. Έχει χάσει την μόνιμη στέγη του, η συλλογή όμως συνεχώς μεγαλώνει και το μουσείο μένει παρόν με πολλές εκθέσεις στο εσωτερικό και εξωτερικό.


Mερικοί διεθνώς γνωστοί βιομηχανικοί σχεδιαστές Έλληνες είναι

  • Άλεκ Ισσιγόνης, οποίος σχεδίασε τα αυτοκίνητα Morris Minor και Austin Mini.
  • William Katavolos, σχεδιαστής επίπλων και μηχανικός.
  • Νίκος Ζωγράφος, σχεδιαστής επίπλων.
  • Αντονιος Βολανης, πρώην σχεδιαστής της Matra, σχεδίασε τα αυτοκίνητα Matra Murena και Renault Espace.
  • Ανδρέας Ζαπατίνας, πρώην σχεδιαστής της Alfa Romeo, σχεδίασε τα αυτοκίνητα Fiat Barchetta και Alfa 145, τωρινός διευθυντής τμήματος σχεδίου της Subaru.
  • Sotiris Kovos, σχεδιαστής αυτοκίνητων
  • George Saridakis σχεδιαστής αυτοκίνητων της Ford, σχεδίασε το Ford Shelby GR-1 Concept

ΗΠΑ

ΙΒΜ Selectric, σχεδιασμός: Elliot Noyes
ΙΒΜ Selectric, σχεδιασμός: Elliot Noyes
Sony Walkman TPS-L2 (1979)
Sony Walkman TPS-L2 (1979)

Στην ΗΠΑ ο βιομηχανικός σχεδιασμός είχε ένα άλλο ξεκίνημα. Η αρχή γίνεται ως μια νέα διάσταση της επικοινωνίας της επιχείρησης με τον καταναλωτή. Στην εποχή του 1930 ανοίγουν γραφεία τα όποια σχεδιάζουν ένα νέο εξωτερικό κάλυμμα υπόσχοντας με αυτό μια αύξηση των πωλήσεων. Όλα είχαν να ακολουθήσουν την αεροδυναμική, το λεγόμενο Streamline Design, το οποίο αφορά κάθε είδους αντικείμενα. Γνωστοί εκπρόσωποι είναι οι Ρέμον Λέβι, Βάλτερ Ντόρβιν Τιγκ και Henry Dreyfuss.

Στο Cranbrook Academy of Art διδάσκει στην εποχή του 1940 ο Φιλανδός Eliel Saarinen, μαθητές του είναι ο υιός του Έρο Ζάρινεν και ο Τσάρλς Ίμς. Τα σχέδια τους ακολουθούνε μια οργανική γραμμή. Νέα σχήματα συνδυάζονται με τεχνολογική πρωτοπορία, το λύγισμα τού φύλλου ξύλου και το Fiberglass.

Μια σημαντική επιχείρηση για το μεταπολεμικό αμερικανικό σχέδιο είναι η ΙΒΜ. άνοιξε ένα τμήμα σχεδίου, που σχεδιάσε κύρια αντικείμενα του λειτουργικού σχεδίου. Το ρολο του πρωτοπόρου στο design τον υπολογιστών σύντομα μεταφέρεται συν εταιρία Apple, οι οποίοα όμως για πολλά χρονια εξυπηρετεί μονο ένα μικρό ποσοστό χρίστον, λόγου του δικού της λογισμικού.

Ασία

Με την ανάπτυξη της βιομηχανίας των ασιατικών χωρών, το βιομηχανικό σχέδιο γίνεται εκεί επίσης ένας σημαντικος παράγοντας στο στάδιο της μελετης νεων προϊόντων και συστημάτων.

Εκπαίδευση

Παλαιότερα οι σχεδιαστές ήταν συχνά ειδικευμένοι αρχιτέκτονες ή μηχανικοί. Σήμερα ο σχέδιασμος είναι όχι μόνο μια καθιερωμένη επιστήμη αλλά υποδιαιρείται σε εξειδικευμένους τόμεις όπως ο Εταιρικός σχεδιασμός (Corporate Design) ο Στρατηγικός σχεδιασμός (Strategic Design) και ο Σχεδιασμός αυτοκινήτων (Automotive Design η Styling).

Στην Ελλάδα, ο βιομηχανικός σχεδιασμός διδάσκεται στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, στα TEI Κοζάνης και TEI Αθήνας, πολλοί Έλληνες σχεδιαστές προέρχονται και από εκπαιδευτικά ιδρύματα του εξωτερικού όπως της Ιταλίας ή της Γερμανίας.

Renault Espace, σχεδιασμός: Αντονιος Βολανης, στο τμήμα σχεδίου της Matra
Renault Espace, σχεδιασμός: Αντονιος Βολανης, στο τμήμα σχεδίου της Matra

Θεωρία και Πρακτική του Βιομηχανικού Σχεδίου

Η θεωρία και η πρακτική του Βιομηχανικού Σχεδίου συνιστούν την εξειδικευμένη γνώση με την οποία αποδίδονται οι μορφές και οι λειτουργίες στα σύγχρονα προϊόντα χρήσης. Το πρόγραμμα του Τμήματος Εσωτερικής Αρχιτεκτονικής Διακόσμησης και Σχεδιασμός Αντικειμένων του Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος της Αθήνας περιλαμβάνει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για την οργάνωση και διεξαγωγή των μαθημάτων του εργαστηρίου της Βιομηχανικής Μορφοδοσίαςή Βιομηχανικού Σχεδίου Ιndustrial Design. Κεντρική έννοια αυτής της γνώσης αποτελεί η πράξη της μορφοδοσίας, μέρος της οποίας είναι και το Βιομηχανικό Σχέδιο. Η μορφοδοσία ως έννοια ανταποκρίνεται στον αγγλοσαξωνικό όρο design, μέσω του οποίου οι πάντες αντιλαμβάνονται την σκέψη εκείνου που εμπνεύστηκε την μορφή και το πρακτικό αποτέλεσμα ενός προϊόντος χρήσης. Η έννοια του design έχει καθιερωθεί κυρίως ως μια ταυτοσημία με την αισθητική πρόταση, χάρη στην οποία ένα προϊόν θα γίνει επιθυμητό στον χρήστη του. Για να υπάρξει όμως ως αισθητική πρόταση θα πρέπει πρώτα απ΄όλα να συνδυαστούν οι θεωρητικές γνώσεις και οι πρακτικές εμπειρίες, τόσο από τον χώρο της τέχνης, όσο και από τον χώρο της επιστήμης. Το γνωστικό αντικείμενο του Βιομηχανικού Σχεδίου design εκτείνεται σε ευρέα ακαδημαϊκά πεδία, στα οποία μεταξύ άλλων περιλαμβάνονται η ιστορία της υλικής παραγωγής, η πολιτική οικονομία, η γεωμετρία, η θεωρία της αισθητικής και της τέχνης, η παραστατική, η εργονομία, η κιναισθητική, η πραξεολογία, η τεχνολογία των υλικών και η μεθοδολογία του σχεδιασμού. Η διδασκαλία του Βιομηχανικού Σχεδίου design στο Τμήμα Εσωτερικής Αρχιτεκτονικής Διακόσμησης και Σχεδιασμός Αντικειμένων του Τ.Ε.Ι. της Αθήνας διαρκεί τρία ακαδημαϊκά εξάμηνα. Το πρόγραμμα σπουδών αρχίζει με την εισαγωγή στη θεωρία και την ιστορία της Βιομηχανικής Μορφοδοσίας, συνεχίζεται με την θεωρία και την πρακτική του Βιομηχανικού Σχεδιασμού των προϊόντων χρήσης και ολοκληρώνεται με την κατασκευή πρωτότυπου μοντέλου εις την οποία συμπεριλαμβάνεται και η εργονομική, ή κιναισθητική, μελέτη του.

Οικονομική Σημασία

Apple iPod 2002, σχεδιασμός: Jeff Robbin
Apple iPod 2002, σχεδιασμός: Jeff Robbin

Όλες οι σημαντικές διεθνείς επιχειρήσεις έχουν τμήματα σχεδιασμού ή συνεργάζονται μαζί με εξειδικευμένα εξωτερικά γραφεία. Ο Βιομηχανικός σχεδιασμός τα τελευταία χρονια είναι όλο και περισσότερο ένα μέρος της εταιρικής στρατηγικής.

Συλλογές και μουσεία σχεδίου

Το Μουσείο Σχεδίου Θεσσαλονίκης (Thessaloniki Design Museum) ιδρύθηκε το 1993, μετά από ιδιωτική πρωτοβουλία, και είναι το μοναδικό στην Ελλάδα. Από το 1998 λειτουργεί υπό την αιγίδα του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης και διαθέτει μία μόνιμη συλλογή περίπου 2.000 αντικειμένων βιομηχανικού σχεδιασμού.

Μερικά σημαντικά διεθνή μουσεία είναι:

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Σχολές στην Ελλάδα

Σχολές Εξωτερικού design / design schools

Περιοδικά σχεδίου


Βιβλιογραφία

  • Bernhard E. Buerdek, Geschichte, Theorie, und Praxis der Produktgestaltung, DuMont Κολονία 1991, νέα έκδοση Birkhäuser 2005
  • Οtl Aicher, the world as Design, ernst & sohn Βερολίνο 1991

Δείτε επίσης

Commons logo
Τα Κοινά έχουν βίντεο και φωτογραφίες σχετικά με το άρθρο