Προτεινόμενοι Σύνδεσμοι:    greece   -   greece hotels   -   ειδησεις   -   greece news   -   ταβλι στο internet   -   livescore   -   νέα
 easypedia

Easypedia.gr
Ελλάδα
Αρχαία Ελλάδα
Ελληνες
Πρωθυπουργοί
Οικονομία
Γεωγραφία
Ιστορία
Γλώσσα
Πληθυσμός
Μυθολογία
Πολιτισμός & Τέχνες
Ζωγραφική
Θέατρο
Κινηματογράφος
Λογοτεχνία
Μουσική
Αρχιτεκτονική
Γλυπτική
Αθλητισμός
Μυθολογία
Θρησκεία
Θετικές & Φυσικές Επιστήμες
Ανθρωπολογία
Αστρονομία
Βιολογία
Γεωλογία
Επιστήμη υπολογιστών
Μαθηματικά
Τεχνολογία
Φυσική
Χημεία
Ιατρική
Φιλοσοφία & Κοινωνικ. Επιστήμες
Αρχαιολογία
Γλωσσολογία
Οικονομικά
Φιλοσοφία
Ψυχολογία
Γεωγραφία
Ασία
Αφρική
Ευρώπη
Πόλεις
Χώρες
Θάλασσες
Ιστορία
Ελληνική Ιστορία
Αρχαία Ιστορία
Βυζάντιο
Ευρωπαϊκή Ιστορία
Πόλεμοι
Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία
Σύγχρονη Ιστορία
 

Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Σήμα ΚΚΕ
Σήμα ΚΚΕ

Το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας ιδρύθηκε το 1918 και είναι το μακροβιότερο απ' τα πολιτικά κόμματα που δρουν στην Ελλάδα.

Είναι κόμμα της εργατικής τάξης, απευθύνεται στα λαϊκά στρώματα και καθοδηγείται από την μαρξιστική-λενινιστική κοσμοθεωρία. Σήμα του είναι το σφυροδρέπανο.

Είναι από τα λίγα σημαντικά σε απήχηση κομμουνιστικά κόμματα της Δυτικής Ευρώπης που δεν ακολούθησαν τη γραμμή του ευρωκομμουνισμού και κατάφεραν να υπερβούν την κρίση που δημιούργησε στο κομμουνιστικό κίνημα η ανατροπή του σοσιαλισμού το 1989-1991.

Σήμερα, το ΚΚΕ είναι το τρίτο σε αριθμό εδρών κόμμα στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, με 22 βουλευτές[1], και ασκεί επιρροή ιδιαίτερα στις συνδικαλιστικές και κινηματικές οργανώσεις.

Στο ευρωκοινοβούλιο συμμετέχει στην ομάδα GUE/NGL.


Πίνακας περιεχομένων

Ιστορία

H ιστορία του ΚΚΕ είναι συνυφασμένη με την σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας. Το κόμμα και τα μέλη του έπαιξαν σημαντικό ρόλο σε πολλά κρίσιμα γεγονότα του 20ου αιώνα.

H Ίδρυση και τα πρώτα χρόνια

Το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδος (ΣΕΚΕ) -μετέπειτα ΚΚΕ- ιδρύθηκε στο 1ο Σοσιαλιστικό Συνέδριο που συνήλθε στις 17-23 Νοέμβρη του 1918 στον Πειραιά, μια μόλις εβδομάδα μετά την ίδρυση της ΓΣΕΕ. Καθοριστικό ρόλο στην ίδρυση του έπαιξαν τόσο η ανάπτυξη του εργατικού κινήματος της Ελλάδας όσο και η επίδραση της νεαρής τότε Οκτωβριανής Επανάστασης.

Σκοπός του νεοσύστατου κόμματος να "να διαμορφώση τον αγώνα της εργατικής τάξεως εις αγώνα συνειδητόν και ενιαίον και να οδγήση αυτήν εις την φυσικήν και αναγκαίαν αποστολήν της". [2]

Γρήγορα αποφασίστηκε η προετοιμασία για προσχώρηση του ΣΕΚΕ στην Γ' Κομμουνιστική Διεθνή (ΚΔ), ενώ στις 28 Νοέμβρη του 1922 ιδρύθηκε η νεολαία του ΣΕΚΕ, η Ομοσπονδία Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδας (ΟΚΝΕ) απόγονος της οποίας είναι η σημερινή Κομμουνιστική Νεολαία Ελλάδας (ΚΝΕ).

Στο Τρίτο Έκτακτο Συνέδριό του, τον Νοέμβρη του 1924, το ΣΕΚΕ(Κ) μετονομάστηκε σε "ΚΚΕ (Ελληνικό Τμήμα Κομμουνιστικής Διεθνούς)" και αποδέχτηκε πλήρως τους όρους και της αποφάσεις της ΚΔ, αρχίζοντας μια διαδικασία προσαρμογής του χαρακτήρα του στα πρότυπά της, που ονομάστηκε "μπολσεβικοποίηση". [3]

Το 1923 μια ομάδα μελών που συντάχθηκε με το διεθνές τροτσκιστικό ρεύμα αποχώρησε δημιουργώντας το Αρχείον του Μαρξισμού (Αρχειομαρξισμός)[4].

Η αντιπολεμική δράση κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής εκστρατείας

Το νεαρό τότε ΣΕΚΕ αντιτάχθηκε εξαρχής στη Μικρασιατική Εκστρατεία χαρακτηρίζοντάς την ιμπεριαλιστικό και τυχοδιωκτικό πόλεμο. Εκτίμησε ότι αυτή εξυπηρετεί τα συμφέροντα της ελληνικής άρχουσας τάξης και των Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής, Αγγλίας και Γαλλίας, που ήθελαν να καταπνίξουν τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα του κεμαλικού κινήματος.[5]

Τα μέλη του ΣΕΚΕ(Κ) διεξήγαγαν δραστήρια προπαγάνδα τόσο στο μέτωπο όσο και στα μετόπισθεν, προειδοποιώντας για τις καταστρεπτικές συνέπειες της συνέχειας του πολέμου και καλώντας το λαό να αγωνιστεί για την ανατροπή του βασιλιά και την ειρήνευση στη βάση της συνεννόησης με τον τουρκικό λαό. [6]

Ο ντεφαιτισμός του ΣΕΚΕ έγινε αφορμή για σκληρές διώξεις εναντίον των μελών του που στο εξής δρούσαν σε κατάσταση ημιπαρανομίας

H θέση για το Μακεδονικό ζήτημα

Μια ακόμη θέση του νεαρού ΚΚΕ ήταν αυτή για "Ενιαία και Ανεξάρτητη Μακεδονία και Θράκη" που υιοθετήθηκε το 1924 καθ' υπόδειξη της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Το σύνθημα αυτό ήταν ενταγμένο στους γενικότερους σχεδιασμούς της τελευταίας για τα Βαλκάνια, που προέβλεπαν ένοπλη εξέγερση στη Βουλγαρία και γρήγορη γενίκευση της επανάστασης σε ολόκληρη την περιοχή.

Η ηγεσία του ΚΚΕ μοιράστηκε στα δυο. Μια μερίδα της υπό τον Π. Πουλιόπουλο συμφώνησε πλήρως με τη θέση, ενώ μια άλλη υπό τους Γ.Κορδάτο και Θ. Αποστολίδη διαφώνησε θεωρώντας την "ανεδαφική". Τελικά, μπροστά στον κίνδυνο της απομόνωσης απ' το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα, το ΚΚΕ επέλεξε να αποδεχτεί τη θέση αυτή που για πολλά χρόνια αποτέλεσε αφορμή για διώξεις εναντίον των κομμουνιστών.[7]

Αργότερα, τον Απρίλη του 1935, η θέση αυτή θεωρήθηκε λαθεμένη και αντικαταστάθηκε από το σύνθημα για πλήρη εθνική και πολιτική ιστοτιμία όλων των εθνικών μειονοτήτων[8], για να επανέλθει πάλι προς το τέλος του Εμφυλίου πολέμου.

Η πολιτική του ΚΚΕ την δεκαετία του 1930

Η παγκόσμια οικονομική κρίση του 1929 επιδείνωσε σημαντικά τους όρους ζωής του ελληνικού λαού και οδήγησε σε ένα πρωτοφανές κύμα αιματηρών απεργιακών κινητοποιήσεων στο οποίο πρωτοστάτησε το ΚΚΕ. Για να κατασταλεί το ολοένα ογκούμενο κύμα λαϊκών αγώνων, οι διώξεις των κομμουνιστών εντάθηκαν και "θεσμοθετήθηκαν" απ' την κυβέρνηση Βενιζέλου με την ψήφιση του 4229/1929, γνωστού και ως Ιδιωνύμο.

Το Γενάρη του 1930, εν μέσω πρωτοφανούς απεργιακού αναβρασμού, η 3η Ολομέλεια της ΚΕ έριξε το σύνθημα για γενική πολιτική απεργία και εγκαθίδρυση σοβιετικής εξουσίας. Τελικά η προσπάθεια για κύρηξη πολιτικής απεργίας την απέτυχε, το απεργιακό κίνημα γρήγορα υποχώρησε, και το κόμμα έχασε σημαντικό κομμάτι της επιρροής του στο λαό.

Η περίοδος της φραξιονιστικής πάλης

Τα επόμενα χρόνια χαρακτηρίζονται από έντονη εσωστρέφεια και απομόνωση του ΚΚΕ απ' τις μάζες, λόγω της "άνευ αρχών φραξιονιστικής πάλης" μεταξύ των δυο ομάδων της ηγεσίας του ΚΚΕ που είχε αρχίσει ήδη απ' το 1927. Απ' τη μια η ομάδα Χαϊτά-Ευτυχιάδη υποστήριζε την άμεση κήρυξη γενικής πολιτικής απεργίας με σκοπό την κατάληψη της εξουσίας, ενώ απ' την άλλη η ομάδα Σιάντου-Θέου επέμενε ότι δεν είχαν ακόμη ωριμάσει πλήρως οι συνθήκες για κάτι τέτοιο.

Με τη βοήθεια της ΚΔ τα χρόνια 1931-1933 η κρίση ξεπεράστηκε και το ΚΚΕ κατάφερε να ανασυγκροτηθεί, να ανεβάσει το κύρος του στις λαϊκές μάζες και να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στο έντονο απεργιακό κίνημα εκείνης της περιόδου.

Ο αγώνας ενάντια στον φασισμό και τον πόλεμο

Στα μέσα της δεκαετίας του 1930 οι δυνάμεις του φασισμού βρίσκονταν σε άνοδο στην Ελλάδα και διεθνώς και η προοπτική του πολέμου διαφαινόταν πλέον καθαρά. Το 6ο Συνέδριο του ΚΚΕ, ακολουθώντας τη γραμμή των Λαϊκών Μετώπων που είχε επεξεργαστεί η ΚΔ στο 7ο της Συνέδριο, έθεσε ως στόχο την ευρύτερη δυνατή συσπείρωση για την αποσόβηση της επερχόμενης φασιστικής δικτατορίας.

Οι αλλεπάλληλες εκκλήσεις του ΚΚΕ στα υπόλοιπα πολιτικά κόμματα για τη συγκρότηση μιας αντιδικτατορικής συμμαχίας κατέληξαν σε συμφωνία με το Αγροτικό Κόμμα Ελλάδος (ΑΚΕ) για τη συγκρότηση του Παλλαϊκού Μετώπου και σε μετεκλογική συνεννόηση με το βενιζελικό κόμμα που είναι γνωστό ως σύμφωνο Σοφούλη-Σκλάβαινα. Έτσι, το Παλλαϊκό Μέτωπο συμφώνησε να στηρίξει την κυβέρνηση των Φιλελευθέρων προκειμένου να αποσωβηθεί ο ορατός πια κίνδυνος της δικτατορίας. Τελικά, η συμφωνία αυτή αθετήθηκε απ' την πλευρά των βενιζελικών, και έτσι άνοιξε ο δρόμος προς την άνοδο του Ι. Μεταξά στην εξουσία.

Το ΚΚΕ έπαιξε σημαντικό ρόλο στην αντιφασιστική πάλη αυτής της περιόδου, με αποκορύφωμα το μεγάλο απεργιακό κύμα του Μάη του 1936, χωρίς όμως να μπορέσει να ανακόψει την πορεία προς την δικτατορία που τελικά επιβλήθηκε την 4η Αυγούστου.

Το μεταξικό καθεστώς στράφηκε με ιδιαίτερη σκληρότητα ενάντια στα πολιτικά κόμματα και ιδιαίτερα στο ΚΚΕ, που πέρασε σε βαθιά παρανομία. Συνολικά γύρω στα 1600 μέλη του συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν αυτή την περίοδο και οι περισσότερες οργανώσεις του εξαρθρώθηκαν. Ακόμη, η Ασφάλεια κατάφερε να εκμεταλλευτεί το κενό που δημιουργήθηκε απ' τις μαζικές συλλήψεις ώστε να επιβάλλει δική της καθοδήγηση, την "Προσωρινή Διοίκηση" και να εκδίδει τον δικό της Ριζοσπάστη εντείνοντας έτσι τη σύγχυση στις γραμμές των κομμουνιστών.


Εθνική Αντίσταση και Εμφύλιος

Εικόνα:Εαμ5.jpg
Αφίσα του ΕΑΜ.

Λίγες μέρες μετά την κύρηξη πολέμου απ' την Ιταλία ο γενικός γραμματέας Νίκος Ζαχαριάδης, ο οποίος βρισκόταν στη φυλακή, κάλεσε τους Έλληνες να αντιμετωπίσουν τον κατακτητή[9]. Με την είσοδο των Γερμανικών Ναζιστικών Δυνάμεων Κατοχής στην Ελλάδα το ΚΚΕ προχώρησε στην δημιουργία του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου που με την σειρά του ίδρυσε την νεολαία της ΕΠΟΝ και τον Ελληνικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό (ΕΛΑΣ). Στις οργανώσεις αυτές εντάχθηκε πλήθος λαού και το ΕΑΜ έγινε η μαζικότερη αντιστασιακή οργάνωση. Αυτό αποτέλεσε τροχοπέδη στα Ναζιστικά Στρατεύματα γιατί εκτός από τις πολεμικές επιχειρήσεις του ΕΛΑΣ στην ορεινή Ελλάδα που απέφερε την απελευθέρωση τον τριών πέμπτων της χώρας πριν την αποχώρηση των δυνάμεων κατοχής, στις πόλεις διοργανώνονταν απεργιακές κινητοποιήσεις, συσσίτια κ.α.

Με το τέλος του πολέμου η Ελληνική Κυβέρνηση, η οποία δημιουργήθηκε από πολιτικούς που κατά τη διάρκεια της Κατοχής είχαν καταφύγει στο Συμμαχικό Αρχηγείο στο Κάιρο, επέστρεψε στην Αθήνα και αμέσως απαίτησε την παράδοση των όπλων του ΕΛΑΣ και των άλλων αντιστασιακών δυνάμεων, πράγμα που ο ΕΛΑΣ δεν δέχτηκε και συνέχισε να αγωνίζεται για την εγκαθίδρυση Παλλαϊκού Κράτους με την διενέργεια ελεύθερων εκλογών. Ακολούθησαν τα γεγονότα του Δεκέμβρη του 1944, γνωστά ως Δεκεμβριανά, η ένοπλη σύγκρουση δηλαδή των δυνάμεων του ΕΛΑΣ με την κυβέρνηση και τον αγγλικό στρατό που την στήριζε. Μετά τα Δεκεμβριανά η Ελληνική Κυβέρνηση δέχτηκε να συνδιαλλαγεί με το ΕΑΜ, το οποίο πιστεύοντας ότι μπορεί να λύσει το θέμα μέσω της πολιτικής οδού υπέγραψε την συνθήκη ανακωχής γνωστή ως Συνθήκη της Βάρκιζας. Όμως ύστερα από τη συνθήκη ακολούθησε μια περίοδος που είναι γνωστή ως Λευκή Τρομοκρατία, κατά την οποία μέλη του ΕΛΑΣ διώχθηκαν και εκτελέστηκαν κυρίως στην ύπαιθρο. Έτσι ο ΕΛΑΣ άλλαξε στάση και δημιούργησε τον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδος το 1946 που επανεκκίνησε την ένοπλη πάλη εναντίον του καθεστώτος. Ο εμφύλιος πόλεμος υπήρξε πολύ βίαιος και η έκβασή του αμφίρροπη, καθώς ο ΔΣΕ είχε την εμπειρία από τον ένοπλο αγώνα εναντίον των Ναζιστικών Δυνάμεων, ενώ η κυβέρνηση, αξιοποιώντας τα λεφτά του Σχεδίου Μάρσαλ, είχε έναν άρτια εξοπλισμένο στρατό.

Τον Δεκέμβριο του 1947, στη διάρκεια του Εμφυλίου, το ΚΚΕ κηρύχτηκε παράνομο (με τον Αναγκαστικό Νόμο 509 της 27/12/1947). Τα περισσότερα μέλη του συνελήφθησαν, φυλακίστηκαν και αρκετά εκτελέστηκαν με αποφάσεις εκτάκτων στρατοδικείων.


Μεταπολεμική Περίοδος

Ο Εμφύλιος έληξε το 1949 με την ήττα των δυνάμεων του ΔΣΕ. Η ηγεσία του ΚΚΕ και ένα μεγάλο μέρος των μαχητών του κατέφυγαν σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης όπου έζησαν επί δεκαετίες ως πολιτικοί πρόσφυγες. Για τα περισσότερα μέλη του που παρέμειναν στην Ελλάδα συνεχίσθηκε το κύμα διώξεων, φυλακίσεων και εξοριών. Ένα σημαίνον στέλεχος του ΚΚΕ ο Νίκος Μπελογιάννης που επέστρεψε στην Ελλάδα για να συμβάλει στην αναδιοργάνωση του εκτός νόμου ΚΚΕ εκτελέστηκε μαζί με άλλους συντρόφους του το 1952, παρά τις διεθνείς αντιδράσεις.

Κατά την περίοδο της παρανομίας τα μέλη του ΚΚΕ δρούσαν κυρίως μέσω της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς (ΕΔΑ), η οποία λειτουργούσε νόμιμα από το 1951 και είχε καταστεί σταδιακά σημαντικός παράγοντας του πολιτικού παιχνιδιού.

Το Μάρτη του 1956, λίγες μέρες μετά το 20ο συνέδριο του ΚΚΣΕ που καταδίκασε το σταλινισμό, συγκλήθηκε, όχι από την Κεντρική Επιτροπή (ΚΕ), ούτε από το Πολιτικό Γραφείο (ΠΓ) της ΚΕ, όπως ορίζει το Καταστατικό του KKE, αλλά από μια επιτροπή 6 κυβερνητικών κομμάτων της κεντρικής & ανατολικής Ευρώπης, η «6η Πλατιά Ολομέλεια της ΚΕ και της ΚΕΕ του ΚΚΕ». Σε αυτή συμμετείχαν ακόμα και μη μέλη του Κόμματος. Την εισήγηση, που υπερψηφίστηκε, δεν την παρουσίασε μέλος του Κόμματος, αλλά ο ΓΓ της ΚΕ του ρουμανικού Εργατικού Κόμματος, Γκεόργκι Γκεοργκίου - Ντεζ. Ο Νίκος Ζαχαριάδης καθαιρέθηκε από ΓΓ της ΚΕ και ο Β. Μπαρτζιώτας από γραμματέας της ΚΕ, ενώ, 7μελές Γραφείο, αποτελούμενο και από μη μέλη του Κόμματος, επιφορτίστηκε με τα καθήκοντα του ΠΓ και της γραμματείας της ΚΕ.[10]

Το 1958 η ηγεσία του ΚΚΕ αποφάσισε να διαλύσει όλες τις παράνομες οργανώσεις του κόμματος που δρούσαν στην Ελλάδα και να εντάξει το σύνολο των μελών της στην Ελλάδα υπό την σκέπη της ΕΔΑ.

Η περίοδος του αντιδικτατορικού αγώνα

Η χούντα των συνταγματαρχών, που με πρόσχημα την "κομμουνιστική απειλή" κυρήχθηκε την 21η Απριλίου 1967, βρήκε το ΚΚΕ απροετοίμαστο με τις κομματικές του οργανώσεις διαλυμένες από δεκαετίας.

Το 1968 η πολιτική και ιδεολογική κρίση που προκάλεσε στο παγκόσμιο κομμουνιστικό κίνημα η εισβολή της ΕΣΣΔ και άλλων μελών του Συμφώνου της Βαρσοβίας στην Τσεχοσλοβακία είχε αγγίξει και το ΚΚΕ. Στη διάρκεια της 12ης Ολομέλειας μια ομάδα στελεχών συντάχθηκε με τη γραμμή του Ευρωκομμουνισμού και αποχώρησαν δημιουργώντας το ΚΚΕ-Γραφείο Εσωτερικού (γνωστό μετά τη μεταπολίτευση ως ΚΚΕ Εσωτερικού).[11]

Η δράση αυτής της περιόδου επικεντρώθηκε στην κατεύθυνση της ευρύτερης δυνατής δημοκρατικής ενότητας για την ανατροπή της δικτατορίας και την εγκαθίδρυση μιας Νέας Δημοκρατίας, όμως οι άλλες αντιχουντικές δυνάμεις κράτησαν αρνητική στάση απέναντι στις επανειλημμένες εκκλήσεις του ΠΑΜ και του ΚΚΕ για κοινή δράση. [12].

Από το 1967 μέχρι το 1971 επανασυστάθηκαν οι παράνομες κομματικές οργανώσεις και ιδρύθηκαν η ΚΝΕ, η Μαθητική Οργάνωση Δημοκρατικής Νεολαίας Ελλάδος (ΜΟΔΝΕ), το Πανελλήνιο Αντιδικτατορικό Μέτωπο (ΠΑΜ), η Ενιαία Αντιδικτατορική Συνδικαλιστική Κίνηση (ΕΣΑΚ) και η Αντιδικτατορική ΕΦΕΕ (ΑντιΕΦΕΕ) προκειμένου να συμβάλλουν στην κινητοποίηση λαϊκών μαζών ενάντια στη χούντα.

Μέσω των μαζικών οργανώσεων που έλεγχε, το ΚΚΕ κατάφερε να ηγηθεί στις κινητοποιήσεις εργαζομένων, αγροτών, φοιτητών και διαννοουμένων που αναπτύχθηκαν κυρίως μετά το 1970. Η ΚΝΕ πρωταγωνίστησε στις κορυφαίες εκδηλώσεις του αντιδικτατορικού αγώνα, την κατάληψη της Νομικής και του Πολυτεχνείου[13] που, παρόλο που δεν κατάφεραν να ανατρέψουν το καθεστώς, ενέτειναν την κρίση του.

Μεταπολίτευση

Μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας το 1974 η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή νομιμοποίησε το ΚΚΕ. Το 1974 το ΚΚΕ, η ΕΔΑ και το ΚΚΕ Εσωτερικού συμμετείχαν από κοινού στην εκλογική διαδικασία ως "Ενωμένη Αριστερά" λαμβάνοντας ποσοστό 9,47%. Στο εξής (με εξαίρεση την περίοδο όπου συμμετείχε στον Συνασπισμό της Αριστεράς και της Προόδου) το ΚΚΕ κατεβαίνει μόνο του στις εκλογές επιτυγχάνοντας τα ακόλουθα ποσοστά:

Έτος Αρχηγός κόμματος Αριθμός ψήφων Ποσοστό ψήφων Έδρες στην Βουλή Σημειώσεις/Θέση στην Βουλή
1974 Χαρίλαος Φλωράκης 464.787 9,47 5 αντιπολίτευση, μέλος της Ενωμένης Αριστεράς
1977 Χαρίλαος Φλωράκης 480.272 9,36 11 (+6) αντιπολίτευση
1981 Χαρίλαος Φλωράκης 620.302 10,93 (+1,57) 13 (+2) αντιπολίτευση
1985 Χαρίλαος Φλωράκης 629.518 9,89 (-1,04) 12 (-1) αντιπολίτευση
Ιούνιος 1989 Χαρίλαος Φλωράκης 855.944 13,1 Κυβέρνηση σε συνεργασία με την Νέα Δημοκρατία ως μέλος του "Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου"
Νοέμβριος 1989 Γρηγόρης Φαράκος 734,611 11.0 Μέλος οικουμενικής κυβέρνησης ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΣΥΝ ως μέλος του "ΣΥΝ"
1990 Γρηγόρης Φαράκος 677.059 10,3 αντιπολίτευση, μέλος του "ΣΥΝ"
1993 Αλέκα Παπαρήγα 313.001 4,53 9 αντιπολίτευση
1996 Αλέκα Παπαρήγα 380.167 5,61 (+1,08) 11 (+2) αντιπολίτευση
2000 Αλέκα Παπαρήγα 379.454 5,52 (-0,09) 11 (0) αντιπολίτευση
2004 Αλέκα Παπαρήγα 436.573 5,9 (+0,4) 12 (+1) αντιπολίτευση
2007 Αλέκα Παπαρήγα 583.815 8,15 (+2,26) 22 (+10) αντιπολίτευση

Συμμετείχε επίσης στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο:

  • 1994 6,29%
  • 1999 8,67%
  • 2004 9,48%

Η περίοδος του Ενιαίου Συνασπισμού

Το 1989 στη βάση του Κοινού Πορίσματος ΚΚΕ-ΕΑΡ συγκροτήθηκε ο Συνασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου ως συμμαχία ανάμεσα στο ΚΚΕ, την ΕΑΡ (μετεξέλιξη του ΚΚΕ Εσωτερικού)και άλλες μικρότερες οργανώσεις της Αριστεράς[14]

Ο Συνασπισμός συμμετείχε για τρεις μήνες από κοινού με τη Νέα Δημοκρατία στην κυβέρνηση Τζαννετάκη με σκοπό την άρση της ασυλίας του Ανδρέα Παπανδρέου και την παραπομπή του σε δίκη για το Σκάνδαλο Κοσκωτά και τρεις μήνες στην Οικουμενική κυβέρνηση Ζολώτα. Σκοπός της συγκυβέρνησης ήταν η άρση της ασυλίας του Ανδρέα Παπανδρέου και η παραπομπή του στο Ειδικό Δικαστήριο, γιατί αν δεν σχηματιζόταν Κυβέρνηση και ξαναπροκηρύσσονταν εκλογές, θα παραγραφόταν κατά το Σύνταγμα η οποιαδήποτε ευθύνη Υπουργού ή Πρωθυπουργού της προπερασμένης βουλευτικής περιόδου. Επίσης, συμμετείχε για τρεις ακόμη μήνες στην Οικουμενική κυβέρνηση Ζολώτα.

Η συμμετοχή του Ενιαίου Συνασπισμού στην κυβέρνηση ήταν η αφορμή που οδήγησε μια ομάδα στελεχών σε αποχώρηση τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου και δημιουργία του ΝΑΡ. Η διάσπαση αυτή υπήρξε περιορισμένη για το ΚΚΕ, αλλά τεράστια για την ΚΝΕ[15].

Εν τω μεταξύ, στο περιβάλλον σύγχυσης και απογοήτευσης που διαμόρφωναν οι εξελίξεις στις σοσιαλιστικές χώρες, μια ομάδα στελεχών (που ονομάστηκε από τον Τύπο "ανανεωτική") τάχθηκε ανοιχτά υπέρ της άρνησης θεμελιακών στοιχείων της ιδεολογίας και της κομμουνιστικής φυσιογνωμίας του κόμματος και επιχείρησε την διάλυση του ΚΚΕ στα πλαίσια του Ενιαίου Συνασπισμού με στόχο τη μετατροπή του τελευταίου σε ενιαίο κόμμα, από συνασπισμός κομμάτων, όπως είχε αρχικά συγκροτηθεί[16].

Το 1991, σε συνθήκες έντονης ιδεολογικής και πολιτικής διαπάλης, στο 13ο Συνέδριο [17] η ομάδα των "ανανεωτών" μειοψήφισε και εξελέξη Γενική Γραμματέας η Αλέκα Παπάρήγα.

Έτσι, το ΚΚΕ αποχώρησε από τον Συνασπισμό με την απώλεια ενός μεγάλου αριθμού στελεχών και μελών του, μεταξύ των οποίων 39 μέλη της ΚΕ του και 5 βουλευτές. Ανάμεσα στους αποχωρήσαντες ήταν ο πρώην ΓΓ, Γρηγόρης Φαράκος και η Μαρία Δαμανάκη, πρόεδρος του Συνασπισμού.

Η περίοδος της ανασυγκρότησης

Τον Δεκέμβρη του ίδιου χρόνου συνήλθε το 14ο Συνέδριο που εκτίμησε τους παράγοντες που οδήγησαν στην κρίση και έθεσε ως στόχο την υπέρβαση της την ανασυγκρότηση του κόμματος. Παράλληλα, άρχισε μια διαδικασία μελέτης της οικοδόμησης του σοσιαλισμού τον 20ο αιώνα και των αιτιών που οδήγησαν στην ανατροπή του.[18].

Το 1996 στο 15ο Συνέδριό του, το ΚΚΕ διαμόρφωσε νέα στρατηγική (βλ. Πρόγραμμα) και στόχους πάλης. Το 16ο Συνέδριο (2000)προχώρησε σε πιο αναλυτική επεξεργασία της πολιτικής συμμαχιών του κόμματος ενώ με το 17ο Συνέδριο (2004) ολοκληρώθηκε η φάση της ανασυγκρότησης και τέθηκε ως κύριος στόχος η περαιτέρω ισχυροποίηση του.


Πρόγραμμα

Το τρέχον Πρόγραμμα[19]του ΚΚΕ είναι αυτό που ψηφίστηκε στο 15ο Συνέδριο[20], τον Μάη του 1996 και οι βασικοί του άξονες είναι οι εξής:

Ο χαρακτήρας της εποχής που ζούμε ορίζεται ως ιμπεριαλιστικός και ο ελληνικός καπιταλισμός εκτιμάται ότι βρίσκεται σε ενδιάμεση και εξαρτημένη θέση στο παγκόσμιο στερέωμα.

Θεωρείται ότι έχει ωριμάσει η αναγκαιότητα για μια άλλη εξουσία, που αναφέρεται ως Λαϊκή Εξουσία και θα έχει σοσιαλιστικό χαρακτήρα. Η εξουσία αυτή θα προκύψει επαναστατικά και θα πραγματοποιηθεί από το Αντιιμπεριαλιστικό Αντιμονοπωλιακό Δημοκρατικό Μέτωπο (ΑΑΔΜ), μια συμμαχία αποτελούμενη από τις τάξεις και τα κοινωνικά στρώματα εκείνα που πλήττονται απ' την πολιτική των μονοπωλίων, δηλαδή την εργατική τάξη, τα μικρομεσαία στρώματα του χωριού και της πόλης, τη νεολαία, τις γυναίκες στην οποία θα ηγείται το ΚΚΕ.

Η εξουσία αυτή θα οργανώσει την κοινωνία και την οικονομία προς όφελος του λαού κοινωνικοποιώντας τα βασικά και συγκεντρωμένα μέσα παραγωγής και ωθώντας τους μικροπαραγωγούς σε συνεταιρισμούς και θα έρθει σε σύγκρουση με τα μονοπώλια και τους διεθνείς οικονομικούς ή στρατιωτικούς τους οργανισμούς, όπως η ΕΕ και το ΝΑΤΟ.

Γενικοί γραμματείς και πρώτοι γραμματείς της ΚΕ

Κομματικά έντυπα

  • Ριζοσπάστης, καθημερινή εφημερίδα όργανο της Κεντρικής του Επιτροπής
  • Κομμουνιστική Επιθεώρηση (ΚΟΜΕΠ), τριμηνιαία πολιτική και θεωρητική επιθεώρηση
  • Θέματα Παιδείας, διμηνιαία επιθεώρηση θεμάτων παιδείας και παιδαγωγικής
  • Συνεργάζεται με τις εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή
  • 902, τηλεοπτικός και ραδιοφωνικός σταθμός

Σημειώσεις

  1. Η λίστα με τους εκλεγμένους βουλευτές του ΚΚΕ υπάρχει στο: http://www.kke.gr/vouleutes1.php
  2. Το πρώτο Συνέδριο του ΣΕΚΕ, Πρακτικά, σ.138
  3. Οι 21 όροι και οι αποφάσεις που ασπάστηκε το ΣΕΚΕ για την ένταξή του στην ΚΔ υπάρχουν αναλυτικά στο βιβλίο: Κομμουνιστικής Διεθνής - Θέσεις και καταστατικό όπως ψηφίστηκαν στο Β' Συνέδριο (6-25 Ιουλίου 1920), Σύγχρονη Εποχή.
  4. Αν.Γκίκας, Αρχειομαρξισμός-Το κύριο ρεύμα του τροτσκισμού στην Ελλάδα, ΚΟΜΕΠ, 2003, τ.6. Διαθέσιμο στη διεύθυνση: http://www.kke.gr/komep/2003/6/gikas.html
  5. Ιδεολογική Επιτροπή της ΚΕ του ΚΚΕ, Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, Α' τόμος, σελ.113 και εξής
  6. Στο φύλλο του "Ριζοσπάστη" της 12/7/1935 ο Νίκος Ζαχαριάδης έγραφε: «Αν δεν νικιόμασταν στη Μικρασία, ή Τουρκία θά τανε σήμερα πεθαμένη και 'μεις Μεγάλη Ελλάδα. Γι αυτό, εμείς όχι μόνο δεν λυπηθήκαμε για την άστο-τσιφλικάδικη ήττα στη Μικρασία, μα και την επιδιώξαμε.»
  7. Α.Δάγκας-Γ.Λεοντιάδης, Κομιντέρν και Μακεδονικό ζήτημα: το ελληνικό παρασκήνιο, 1924, Τροχαλία, σελ.91.
  8. Ιδεολογική Επιτροπή της ΚΕ του ΚΚΕ, Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, Α' Τόμος, Σύγχρονη Εποχή, σ.286
  9. Γράμμα Ν.Ζ. "Προς το λαό της Ελλάδας", Αθήνα 31 του Οχτώβρη 1940. Διαθέσιμο εδώ:http://www.geocities.com/nikos_zahariadis/to1ogramma.html
  10. «Η καθαίρεση του Νίκου Ζαχαριάδη (επέμβαση του ΚΚΣΕ στο ΚΚΕ»), Εκδόσεις ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ-Άγγελος Σιδεράτος, Αθήνα 2003
  11. Η ονομασία "ΚΚΕ εσωτερικού" ποτέ δεν έγινε αποδεκτή απ' το ΚΚΕ, καθώς θεωρήθηκε προσβλητικός ο υπαινιγμός που περιείχε το όνομα ότι το ΚΚΕ καθοδηγούνταν από κέντρα του "εξωτερικού", θέση που διατυπώθηκε ανοιχτά από τους αποχωρήσαντες.
  12. Εξήντα χρόνια αγώνων και θυσιών - χρονικό του ΚΚΕ, τόμος Β', εκδοση της ΚΕ του ΚΚΕ, σελ. 388-389
  13. Όσον αφορά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, τον Νοέμβρη του 1973, παρόλο η καθοδήγηση της Κομματικής Οργάνωσης Αθήνας κράτησε αρχικά μια επιφυλακτική στάση, στη συνέχεια έπαιξε καθοριστικό ρόλο. Βλ. Έκθεση και Συμπεράσματα για τα γεγονότα του Νοέμβρη 1973 όπως εγκρίθηκαν στην 4η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ τον Ιούλη του 1976, εκδόσεις Οδηγητής, 1983. To κείμενο υπάρχει επίσης στη διεύθυνση: http://www.kne.gr/179.html
  14. Οι οργανώσεις,πλην του ΚΚΕ και της ΕΑΡ, που συναποτελούσαν τον Ενιαίο Συνασπισμό ήταν οι: ΕΔΑ, ΕΣΠΕ, ΑΚΕ, με τη συμμετοχή και των διαγραμμένων "Αμυνιτών" του ΠΑΣΟΚ Στ. Γιώτα, Μ. Δρεττάκη, Στ. Νέστωρ και Ν. Κωνσταντόπουλου.
  15. Ριζοσπάστης 15/7/2001, σ.10. Διαθέσιμο εδώ: http://www.rizospastis.gr/story.do?id=873584&publDate=15/7/2001
  16. Διακύρηξη της ΚΕ για τα 90χρονα του ΚΚΕ, 20/10/2007. Διαθέσιμο εδώ: http://www1.rizospastis.gr/page.do?publDate=11/11/2007&id=9114&pageNo=2&direction=1
  17. Ριζοσπάστης 17/7/2001 Διαθέσιμο στο: http://www.rizospastis.gr/page.do?id=1965&publDate=17%2F7%2F2001&direction=&pageNo=10
  18. Το 1995 έγινε Πανελαδική Συνδιάσκεψη με αυτό το θέμα και διατύπωσε κάποιες πρώτες εκτιμήσεις (βλ. Εκτιμήσεις και προβληματισμοί για τους παράγοντες που καθόρισαν την ανατροπή του σοσιαλιστικού συστήματος στην Ευρώπη - Η αναγκαιότητα και επικαιρότητα του σοσιαλισμού, υλικά της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης, Αθήνα 1995)
  19. Το κείμενο του Προγράμματος βρίσκεται στη διεύθυνση: http://www.kke.gr/Programma/c_programma.html
  20. ΚΕ του ΚΚΕ, Το 15ο Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, Αθήνα 1996, σελ.195-239


Εξωτερικοί σύνδεσμοι